Kıbrıs Türk Ticaret Odası (KTTO) Başkanı Turgay Deniz, 2019 yılının bütün insanlık için huzur, barış, istikrar ve refah getirmesini diledi.

Başkan Deniz, yaptığı yazılı açıklamada “Yaşadığımız zorluklar giderek artmaktadır. Bunun bilinciyle aramızdaki dayanışma ve işbirliğini artırmak, refah kadar zorlukları da paylaşmasını bilmek ve geleceğin ancak bu şekilde kurulabileceği anlayışı ile hareket etmek gerekmektedir” diyerek Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde bölge gerçeklerine dayalı, Kıbrıs Türk halkının potansiyelini yansıtacak politikalar izlenmesi halinde sorunların aşılabileceğine güven belirtti.

Deniz, “Kıbrıs Türk halkı, kendi gücüne güvenerek, Türkiye’nin etkin desteğinin her zaman yanımızda olduğunu bilerek ve bu desteği de etkin bir şekilde kullanmanın yolunu bularak hareket ederse bugünkünden daha iyi koşullarda çalışmak ve yaşamak olanağına kavuşacaktır” dedi.

Türkiye Cumhuriyeti’ne bugüne kadar verdiği destek için teşekkür eden KTTO Başkanı Deniz, 2019 yılının 2018 yılından daha iyi geçmesi temennisinde bulundu.

2019 Mali Yılı Bütçe Yasa Tasarısı, Cumhuriyet Meclisi’nde ele alınıyor. Toplam 7 milyar 731 milyon 500 bin TL’lik bütçede, karşılığı olmayan 851 milyon 500 bin TL’lik gider fazlalığı bulunmaktadır. 2019 Mali Yılı Bütçe Yasa Tasarısı, söz konusu açık başta olmak üzere, maaş ve maaş nitelikli giderler ve borç yükü gibi sorunlar da dikkate alınarak ülke ekonomisi ve KKTC kamu maliyesinin durumu bakımından ciddi bir şekilde değerlendirilmelidir.

2018 yılında 83 milyon TL öngörülen açığın, 2019 yılı bütçesinde 851 milyon TL’ye çıkacak olmasını anlamakta zorlanıyoruz. Döviz kuru artışının yarattığı yüksek enflasyonun olumsuzluğu bilinmekle birlikte, bütçe açığını 10 kat artıracak kadar bir etkisi olacağını, ekonomik gerekçelerle açıklanmayacak kadar gerçek dışı buluyoruz.

Kuzey Kıbrıs’ta önemli ekonomik sorunlar yaşanmakta olmasına karşın, 2019 yılı mahalli gelirlerinde % 29.40 oranında artış öngörülmektedir.  Genel bütçenin %33 oranında artacak olması dikkate alındığında, bir yıl önceye göre 10 kat artması öngörülen bütçe açığının anlamsızlığı daha iyi anlaşılmaktadır.

Yüksek bütçe açığını anlamsız kılan ise FİF gelirlerinde öngörülen %5 civarı ile TC kredilerinde %3,4 civarı daralma ve TC yardımlarında bütçe artışının yaklaşık üçte biri kadar öngörülen artış oranlarıdır.

Türk Lirası kaynaklı yüksek enflasyona maruz kalındığı bir dönemde, TC yardım ve kredilerinin de enflasyon oranı kadar artırılması gerekmektedir. 2019-2021 ekonomik programının ve programa bağlı mali protokolün halen yapılmamış olması, yardım ve kredilerin 2018 yılı düzeyinde gösterilmesini anlamlı kılmamaktadır. Hükümet, bütçe giderlerindeki açığın enflasyonist etkisini öne sürmek suretiyle, yardım ve kredilerde artış elde etmek zorundadır.  Aksi halde bu kadar yüksek açık öngörüsü ile kamu maliyesi, 2019 yılında ekonomik krize davetiye çıkarmaktadır.

2019 yılında, döviz kuruna bağlı fiyat artışları nedeniyle ekonomik büyümede yavaşlama beklenmektedir. Hükümetin, ekonomide yavaşlamaya karşı kamu yatırımlarına öncelik vermesi gerektiği halde kamu yatırımları (sermaye giderleri + yedek ödenekler toplamı) reel olarak düşürülmüştür.

2018 yılında gerçekleşemeyen yatırımlar yanında, yeni alt yapı yatırımlarına ihtiyaç duyulduğu kadar, ekonomiye kamu yatırımları yoluyla ivme kazandırmak 2019 yılında daha zaruri hale gelmiştir. Bu bağlamda, 2019 yılında reel olarak daha düşük kamu yatırımı öngörüsü, 2019 bütçe yasa tasarısının diğer zayıf yanını oluşturmaktadır.  Hükümet en azından gerçekleşen 2018 yılı enflasyonu kadar sermaye giderlerini ve bu giderlere esas teşkil eden TC yardımlarını artırmak zorundadır.

2019 yılı bütçesi, KKTC’de ciddi bir reform hareketine ihtiyaç duyulduğunu yeniden kanıtlayan önemli bir belgedir. Personel ve sosyal transferler toplamının hükmettiği bütçe yapısını, alt yapı ve hizmet üreten bir yapıya dönüştürülmesi gerekmektedir. 2019 yılı bütçesi; yağı fazla (cari giderler) kası zayıf (kamu yatırım ve hizmetleri) bütçe görüntüsü vermektedir. Hükümetin 2019 yılında yapısal reformlara ağırlık vermek suretiyle, gelecek dönem bütçelerinin fazla yağlardan kurtulmuş, daha kaslı bir bütçe yapısına dönüştürmesi önceliği olmalıdır.

Bu belgenin, ciddi şekilde tartışılması, kamu maliyesinin bugünkü duruma gelmesinin nedenlerinin ve bunun muhtemel sonuçlarının sağduyuyla ve bilimsel olarak değerlendirilmesi Kıbrıs Türk halkının geleceği bakımından büyük bir önem arz etmektedir.

Ekonomik Örgütler Platformu (EÖP), “Gazimağusa-İskele-Yeniboğaziçi Bölgesi Emirnamesi” hakkında hükümeti bir an önce uzlaşı zemini oluşturmaya davet etti.

Kıbrıs Türk Ticaret Odası, Kıbrıs Türk Sanayi Odası, Kıbrıs Türk Esnaf ve Zanaatkarlar Odası, Kıbrıs Türk İnşaat Müteahhitleri Birliği ile Kıbrıs Türk Otelciler Birliği’nden oluşan Ekonomik Örgütler Platformu (EÖP), 55-89 İmar Yasası altında yer alan “Gazimağusa-İskele-Yeniboğaziçi Bölgesi Emirnamesi”ni görüşmek üzere bugün (13 Aralık 2018) Kıbrıs Türk Ticaret Odası’nda bir araya geldi.

İmar planlarının yapılmasını öngören 55/89 yasasının şimdiye kadar görev alan hükümetler tarafından ihmal edildiğinin hatırlatıldığı ve sorunun büyüyerek günümüze kadar geldiğinin saptandığı EÖP toplantısında, bu hükümetin duyarlı davranıp yaptığı çalışmaları destekledikleri, tüm toplumun da imar planlarının yapılması konusunda hem fikir olduğu ancak emirnamenin içeriği incelendiğinde imar planı yapılana kadar geçecek olan bir yıllık sürede çok büyük ekonomik kayıplara sebep olunacağının görüldüğü saptandı.

Emirnamenin yatırım ortamı güvenliğini erozyona uğrattığını, insanların ve yatırımcıların öngörülerini yanıltılmakta ve yatırım isteklerini azaltılmakta olduğunu vurgulayan EÖP yetkilileri, emirnamenin ekonomik krizin içerisine denk gelmiş olmasının, krizin etkisini ağırlaştıracağını kaydettiler.

Ayrıca emirnamenin yürürlükte kalacağı sürede kültürel değerlerin muhakkak korunması gerektiğine dikkat çeken EÖP yetkilileri, “Emirnamede belirtilen ve pek çok çeşitli yasalar ile koruma altında olan; orman alanları, sahiller, kumullar, göl ve göletler, verimli tarım toprakları, tarihi sit alanları, Mağusa surlariçi bölgesi, Mağusa surları ve dış komşu yapı adaları, öncelikli çevre koruma bölgeleri, sulak alanlar, eski eser alanları, dereler ve akifer alanları mutlaka korunmalıdır. Paydaşlarla bir araya gelerek emirnamenin yatırım iklimini gözeten, mülkiyet hakkını ve değerleri de koruyan bir perspektifle süratle tekrardan değerlendirilmesi gerekmektedir. Bölgede başlayan panik, kaygı ve öfkeyi anlıyoruz. Hükümetten uzlaşı sağlanmasını bekliyoruz” ifadelerini kullandılar.

EÖP yetkilileri, emirnamenin hiç zaman kaybetmeden derhal tadil edilerek, bölge halkını, bölge esnafını ve bölgeye ilgi duyan yatırımcıları rahatlacak uzlaşının sağlanması gerektiğini kaydettiler.

Kıbrıs Türk Ticaret Odası (KTTO) öncülüğünde 1 Kasım’da başlatılan ve Başbakan Tufan Erhürman’ın katılımı ile gerçekleştirilen basın toplantısı ile duyurulan indirim kampanyasına katılan firma ve marka sayısı 133’e ulaştı.

İndirim kampanyasının 30 gün olan uygulama süresi, firmalardan gelen yoğun talep üzerine 31 Aralık 2018 tarihine kadar uzatıldı. İndirim kampanyası yüksek enflasyon ve hayat pahalılığına karşı hane halkının korunmasını amaçlamaktadır.

İndirim kampanyası hakkında daha detaylı bilgi almak ve kampanyaya katılmak isteyen firmaların, KTTO Ticaret Geliştirme Uzmanı Sonay Özmen’e (0392 228 37 60) başvurmaları gerekiyor. Kampanyaya katılım tamamen gönüllülük esasına dayanmakta ve indirim kriterleri firmalar tarafından belirlenmektedir.