AB UYUM VE REFORM KOMİSERİ FERREİRA KIBRIS TÜRK TİCARET ODASINI ZİYARET ETTİ

Avrupa Birliği Komisyonu Üyesi, Uyum ve Reform işlerinden sorumlu komiser Elisa Ferreira, beraberindeki heyetle birlikte Kıbrıs Türk Ticaret Odası’nı ziyaret etti. Kıbrıs Türk Ticaret Odası’nda saat 16:30’da gerçekleşen ziyarette Ferreira’yı KTTO Başkanı Turgay Deniz ve bazı yönetim kurulu üyeleri karşıladı.

AB Uyum ve Reform Komiseri Ferreira ve heyeti ile yapılan görüşme sırasında, Kıbrıs Türk Ticaret Odası’nın da sorumluluğunda sürdürülmekte olan Yeşil Hat ticaretinin kapsamının genişletilmesi, hellim ürününün menşe korumalı ürün olarak tescili ile ilgili devam eden çalışmalar ve Kıbrıs Türk ekonomisinin finansal olarak daha fazla desteklenmesi gerektiği  üzerinde duruldu.

Kıbrıs Türk Ticaret Odası Başkanı Turgay Deniz, Yeşil Hat ticareti ve hellim ürününün tescili ve Avrupa pazarına erişimi ile ilgili yapılan çalışmalar hakkında bilgi ve görüşlerini Komiser Ferreira ile paylaşırken, özellikle Covid-19 salgınının etkileri dikkate alındığında Kıbrıs Türk ekonomisinin finansal açıdan daha güçlü ve kapsamlı bir şekilde desteklenmesinin önemi üzerinde durdu.

Avrupa Birliği’nin Covid-19 salgını nedeniyle Kuzey Kıbrıs’a 11 milyon Euro kadar ekonomik yardım yaptığını hatırlatan KTTO Başkanı Turgay Deniz, bunun yeterli olmadığını vurgulayarak Oda’nın bu yardımın artırılmasına ilişkin talebini yineledi. Deniz, salgın dolayısıyla Güney Kıbrıs’a AB kurtarma ve dayanıklılık fonundan yaklaşık 1.2 milyar Euro ek bütçe ayrıldığını, Kıbrıs Türk halkına da bununla orantılı bir şekilde mali destek sağlanmasının elzem olduğunu anlattı.

Deniz, Güney Kıbrıs’ın iddialı bir bütçe ile Covid 19’un sosyo-ekonomik etkisini hafifletip, yeşil ve dijital ekonomik dönüşüm için reform ve yatırımlar yaparken Kıbrıs Türk Toplumunun geride bırakılmaması gerektiğini, AB’nin Kıbrıs Türk ekonomisi için de aynı dönüşümü gerçekleştirmeyi hedeflemesinin elzem olduğunu ifade etti. Deniz, bunun Kıbrıs Türk ekonomisinin rekabet gücünü artırmak, adada ekonomik yakınsamayı sağlamak ve sürdürülebilir kapsamlı bir çözüm için gerekli olduğunu vurguladı.

KTTO ziyareti sırasında Komiser Ferreira’ya kabine şefi Hugo Sobral, kabine şefi yardımcısı Marlene Rosemarie Madsen, reformlardan sorumlu direktör Judit Rozsa ve AB Komisyonu Kıbrıs temsilcisi Myrto Zambarta eşlik ederken, KTTO heyetinde yönetim kurulu üyeleri Ali Başman, Evren Günsel Erçelik ve Ali Şah ile Genel Sekreter Yardımcıları Mustafa Ergüven ve İzzet Adiloğlu yer aldılar.

Son günlerde yaşanan kontrolsüz elektrik kesintileri, Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu’nda olduğu kadar Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde de yaşanan yönetim yetersizliğinin somut bir göstergesidir.

Kıb-Tek, herhangi bir işletmede asla olamayacak şekilde stoksuz çalışmaya başlamış ve ardından ana girdisi olan akaryakıtı alamayacak duruma düşürülmüştür. Bu süreçte yaşanan ihale yolsuzlukları ve rüşvet tartışmaları ise kamu kurumlarının halk nezdinde nasıl itibarsız duruma düştüğünün acı örneklerinden birini oluşturmuştur.

Elektrik, hem günlük yaşamın, hem de mal ve hizmet üretiminin vazgeçilmez unsurudur. Elektrik olmazsa hiçbir şey olmaz. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin yurttaşlarının ve işletmelerin elektrik gereksinmesini sağlamak konusunda gösterdiği yetersizlik, her türlü siyasi tartışmanın ötesinde toplumsal bir yaklaşımla ele alınarak çözümlenmek zorundadır.

Son günlerde yaşadığımız elektrik kesintilerinin idari sorunlardan kaynaklanıyor olmasına karşın, bu sorunların giderilmesinin de elektrik sorununu çözmeye yetmeyeceği, elektrik sistemimizin yeni yatırımlarla birlikte ileri teknoloji kullanımına ihtiyaç duyduğu aşikardır. Bugünkü akaryakıt sorununu çözmekte bile zorlanan idari yapının yeni yatırım ve ileri teknoloji kullanımına geçişi sağlaması elbette beklenemez. Bu nedenle, elektrik üretim ve dağıtımının iyileştirilmesi için özel sektörün birikiminden, girişimci gücünden ve yeni teknoloji kullanma kapasitesinden yararlanmak kaçınılmazdır. Bu bağlamda, KKTC’nin enerji sorunlarının daha önce sıkça dile getirdiğimiz gibi ENERJİ ÜST KURULU’nda ele alınması, orta ve uzun politikalarının bu kurulda belirlenmesi ve yatırıma istekli olan özel sektör girişimlerinden yararlanılması kaçınılmazdır. KKTC’nin orta ve uzun vadeli enerji ihtiyacı ancak böyle bir sistem içinde saptanabilecek, yatırımlar planlanabilecek ve ihtiyaç karşılanabilecektir.

KKTC’de yıllardan beri ertelenen reformların hayatımızı nasıl etkilediği de yaşanan elektrik sorunu ile bir kez daha anlaşılmış olmalıdır. Orman yangını olduğunda yangını önleme ve yangına müdahale konusundaki sorunları; elektrik kesildiğinde elektrik sorununu; yağmur yağdığında altyapı eksikliklerini konuşmak hiçbir sorunu çözmüyor. Çözüm bütünlüklü bir reform ve yenilenme süreci başlatmaktan geçmektedir.

Kamuoyuna saygı ile duyurulur.

Bugün Başbakan Sayın Ünal Üstel tarafından kamuoyuna açıklanan Ekonomik Destek Paketi, içerdiği önlemler bakımından ekonomik yaşamı olumlu yönde etkileyecek olduğu gibi bu pakete dahil edilmeyen öneriler nedeniyle yetersiz kalacağı aşikar olan bir paket niteliğindedir.

Ekonomik Destek Paketi, özellikle küçük krediler bakımından getirdiği olanaklarla şahıs işletmeleri ve küçük esnaf için “can suyu” olabilecek niteliktedir. Bu kredilerin kullanılabilmesi halinde, ekonomik sıkıntılarla boğuşmakta olan küçük işletmelerimizin soluk almaya devam edebileceğini söyleyebiliriz. Buna karşın, KKTC ekonomisinin esas olarak yatırıma ve bunun için de yatırım için kullanılabilecek kredi programlarına ihtiyacı vardır. Ekonomi Destek Paketi’nde yatırım kredilerine ve büyük ölçekli işletmelerimizin finansmana erişimini kolaylaştıracak önlemlere yer verilmemesi ekonomik büyümeyi ciddi şekilde engelleyecek, bu paketteki önlemleri işlevsiz hale getirecektir.

Açıklanan önlemlerin, 2020 yılından beri Covid-19 salgınının daraltıcı etkileri ve Ukrayna krizi ile ortaya çıkan korkunç fiyat artışları ile mücadele etmekte olan Kıbrıs Türk ekonomisinin canlandırılması ve salgın öncesindeki durumuna dönmesi bakımından yetersiz kalacağı da aşikardır. Ekonominin çarklarının sağlıklı bir şekilde dönebilmesi için, Sayın Başbakan’ın ifade ettiği gibi “mini” değil, yapısal dönüşümler de içeren kapsayıcı bir pakete ve bütünlüklü uygulamalara ihtiyaç vardır.

Böyle bir kapsayıcı paket en azından aşağıdaki önlemleri içermelidir:

Kamuda tasarruf ve çalışma saatleri: Kamu giderlerinde tasarruf sağlanması ve israf sayılabilecek harcamalardan kaçınılması KKTC devletinin yükümlülüklerini daha kolaylıkla yerine getirmesini ve güvenilir bir ekonomik aktör durumuna gelerek piyasada olumlu roller üstlenmesini sağlayacaktır. Kamuda tasarruf sağlanırken, kamu çalışma saatlerinin özel sektör çalışma saatleri ile uyumlu halde getirilmesi, çalışma disiplini ve verimliliği artıracak kamunun özel sektör üzerinde oluşturduğu yükleri ve baskıları da azaltacaktır.

Enflasyon muhasebesi: Enflasyonun %100’ü aşacağının kesinleştiği bir ortamda faaliyet gösteren işletmelerin korunabilmesi bakımından enflasyon muhasebesinin devreye konulması, işletmelerin yoluna devam edebilmesi ve istihdamın devam etmesi bakımından bir zorunluluk olmaya devam etmektedir.

Pahalılığa karşı mücadele: İthalatta alınan fonların kaldırılması ve gümrük vergilerinin FOB bedeller üzerinden yapılarak zaten pahalı olan taşımacılığın vergilendirilmesinden vazgeçilmesi piyasamızın ucuzlatılması için önemli bir katkı sağlayacaktır. İthalatta alınan KDV’nin peşin alınmak yerine üç ay sonra tahsil edilmesi de piyasa faaliyetlerinin güçlenmesine yardımcı olabilecektir.

Kiraların düzenlenmesi: Ekonomi Destek Paketi, Vakıflar İdaresi’ne ait taşınmazların kira sözleşmelerinin Türk Lirası ile yapılacağını hükme bağlamasına karşın başta Devlet Emlak ve Malzeme Dairesi olmak üzere diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmaz malların kira sözleşmelerinin yabancı para ile yapılmasını engellememiştir. Bütün kamusal taşınmazların kira sözleşmelerinin TL ile yapılması kaçınılmaz bir gerekliliktir. Bu arada, kira sözleşmelerinin Türk Lirası ile yapılmasını teşvik etmek amacıyla döviz cinsinden ve Türk Lirası cinsinden kira sözleşmelerinde alınan vergi stopaj oranları, aralarındaki fark %10 olacak şekilde (döviz cinsinden kira sözleşmelerinde kira stopajının %13’den %15’e çıkarılması ve Türk Lirası ile yapılan sözleşmelerde kira stopajının %8’den %5’e düşürülmesi) düzenlenmelidir.

Yatırım indirimi: İşletmelerin yeni yatırımlarının vergilendirilmesi ile ilgili esaslar, yakın geçmişte yapılan düzenlemeler ile yatırımı teşvik edici değil, caydırıcı bir duruma getirilmişti. Ekonominin canlandırılması için yatırım gereklidir. Yatırım yoksa, ekonomik canlanma da olmayacaktır. Yatırım indiriminin ilk aşamada eski şekline dönüştürülmesi gerekmektedir.

Vergi düzenlemeleri: Yüksek enflasyon ve Türk Lirası’nın satın alma gücündeki meydana gelen kayıplar, yeni vergi düzenlemelerini zorunlu kılmaktadır. Gelirlerini enflasyon oranında artırmayı başaran kişi ve işletmeler bile haksız vergi yükümlülükleri ile karşı karşıya kalmakta ve alım güçlerinin düşmesini önleyememektedirler. KDV oranları, vergi muafiyet ve matrahlarında yapılacak düzenlemeler ile alım gücü kayıplarının önüne geçilmesi gerekmektedir.

Bu önlemleri de içerecek kapsamlı bir ekonomik paket hazırlanmaması halinde ekonomik daralmanın devam edeceği, hane halkının geçim zorluklarının giderek artacağı ve işletmelerimizin istihdamı koruyarak çalışmaya devam edemeyeceği açıktır. Kıbrıs Türk Ticaret Odası, hükümetimizi ve tüm ilgilileri “mini” paketler üzerinde çalışmak yerine yapısal dönüşümleri de içerecek kapsamlı bir yenilenme üzerinde çalışmaya çağırmaktadır.

Kıbrıs Türk Ticaret Odası

KTTO tarafından bu yıl on üçüncüsü hazırlanan Rekabet Edebilirlik Raporu, 1 Temmuz Cuma günü (yarın) düzenlenecek “Kuzey Kıbrıs Rekabet Edebilirlik Forumu”nda kamuoyu ile paylaşılacak.

Kıbrıs Türk Ticaret Odası (KTTO) tarafından bu yıl on üçüncüsü hazırlanan “Rekabet Edebilirlik Raporu”, 1 Temmuz Cuma günü KTTO Konferans Salonu’nda düzenlenecek “Kuzey Kıbrıs Rekabet Edebilirlik Forumu”nda kamuoyu ile paylaşılacak. Prof. Dr. Mustafa Besim, Doç. Dr. Kamil Sertoğlu, Yrd. Doç. Dr. Yenal Süreç tarafından hazırlanan 2021-2022 Raporu’nun ve forumun bu yılki ana teması “KKTC Tarım Sektörünün Dış Pazar Rekabet Gücü ve İhracat Fırsatları” olacak.

Siyaset, iş dünyası, sivil toplum kuruluşları, sendikalar, akademi, yabancı misyon ve medya temsilcilerinin katılımıyla düzenlenecek etkinlik sabah saat 09:30 da Kıbrıs Türk Ticaret Odası Başkanı Turgay Deniz’in açılış konuşması ile başlayacak.
Rapor sunumunun ardından protokol konuşmaları ile devam edecek program, soru-cevap bölümünün ardından sona erecek.

GÜNEY KIBRIS’A İLK ZEYTİNYAĞI SATIŞI GERÇEKLEŞTİ

Zeytinyağı satışının yanında bugün çok sayıda tarımsal işlenmiş gıdanın örnekleri, Kıbrıs Türk Ticaret Odası’nın Yeşil Hat ticaretini geliştirme çabaları kapsamında Güney Kıbrıs’a geçirildi.

Kuzey Kıbrıs ile Güney Kıbrıs arasındaki ticareti düzenleyen Yeşil Hat Tüzüğü kapsamındaki ticari faaliyetleri geliştirme çalışmaları devam ediyor. Geçtiğimiz günlerde Kıbrıs Türk Ticaret Odası (KTTO)  yetkilileri tarafından ürün örnekleri ile denemesi yapılan zeytinyağı ticaretinin ilki, bugün gerçekleşti ve ilk parti zeytinyağı Kuzey Kıbrıs’tan sevk edilerek Güney Kıbrıs’taki alıcılara teslim edildi.

Kıbrıs Türk Ticaret Odasının gözetiminde ve Oda tarafından sağlanan belgeler ile yürütülen Yeşil Hat ticaretinin kapsamını ilgili Avrupa Birliği kurallarına göre genişletmek amacını taşıyan faaliyetler ise devam ediyor. KTTO görevlileri, bugün ayrıca, Yeşil Hat ticareti kapsamına girmesi gereken tarımsal işlenmiş gıda ürünlerinin Güney Kıbrıs’a geçmesi ile ilgili ilk girişimlerini yaptılar. KTTO Genel Sekreter Yardımcıları Mustafa Ergüven ile İzzet Adiloğlu, beraberlerindeki macun, pekmez, reçel gibi ürün örneklerini Güney Kıbrıs’a geçirerek sürece ilişkin olguları saptadılar. Yapılan çalışma sonucunda bir kısım işlenmiş tarımsal gıdaların Güney Kıbrıs’a geçebildiği belirlendi.

Bugünkü çalışmalar sırasında, Esnaf, Zanaatkârlar ve Üreticiler Pazarlama Kooperatifi’ne ait zeytinyağı ürünlerinin Güney Kıbrıs’a satışı gerçekleştirildi ve ürünler alıcısına teslim edildi. Böylece tarımsal işlenmiş gıda ticaretinin ilki de gerçekleşmiş oldu.

Tarımsal işlenmiş gıda ürünlerinin Güney Kıbrıs’a satışının gerçekleşmesinin Kuzey Kıbrıs’taki tarımsal üretim ile işlenmiş gıda faaliyetlerine Yeşil Hat ticareti kapsamında önemli katkılarda bulunması bekleniyor. Kıbrıs Türk Ticaret Odası Yeşil Hat kapsamında yürüttüğü mücadelesine her platformda devam etme yönündeki kararlılığını sürdürecektir.