Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında  4 Aralık 2012 tarihinde imzalanan Ekonomik ve Mali İşbirliği Protokolü ile 2013-2015 dönemini kapsayan Sürdürülebilir Ekonomiye Geçiş Programı 2015 yılı sonu itibarı ile sürelerini tamamlayacaklar ve geçerlilikleri son bulmuş olacaktır.

KKTC ekonomisinin ihtiyaç duyduğu yapısal dönüşümü sağlamaya yönelik önemli adımlar içeren bu program, KKTC’deki siyasi istikrarsızlık ve hükümetlerimizin bu programı yeterince sahiplenmemesi nedeniyle etkili olamamış ve arzulanan sonuçları vermekten uzak kalmıştır.

Bu olumsuz sonuca karşın, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Türkiye ile yeni bir protokol imzalamak ve buna bağlı olarak yeni bir program oluşturmaktan başka seçeneği olmadığı herkes tarafından bilinmektedir. Hal böyle iken, Türkiye ile imzalanması gereken protokol ve program konusunda oldukça yavaş hareket edilmektedir. Bu arada, bu programa zemin oluşturmak amacını da taşımakta olduğunu düşündüğümüz Orta Vadeli Program konusunda yapılan çalışmaların yetersizliği de dikkat çekmektedir.

2016-2018 yıllarını kapsayacak olan Ekonomik ve Mali İşbirliği Protokolü ile buna bağlı programı hazırlamak için süre oldukça daralmıştır. Bu süreçte kamuoyunun da bilgisi dahilinde yaşanmakta olan çeşitli tartışmaların, bu protokol ve programların hazırlanmasının önündeki en büyük engeli oluşturduğunu bilerek, politika belirleyici ve karar verici durumunda olan siyasi kadrolarımızı Kıbrıs Türk halkının kaderi ile ilgili sorumluluklarını dikkate almaya ve çalışmaları vakit geçirmeden sonuçlandırmaya çağırırız.

Kıbrıs Türk Ticaret Odası, Kıbrıs Türk halkının karşı karşıya bulunduğu ekonomik ve sosyal sorunların çözümü için Türkiye ile işbirliğini zorunlu gördüğünü her vesile ile dile getirmiş; TC-KKTC ilişkilerinin gelişmesine ve Kıbrıs Türk ekonomisine yön verecek programların hazırlanmasına katkı koymaktan kaçınmamıştır. Kıbrıs Türk Ticaret Odası, bu dönemde de benzer katkıları koymaya hazırdır ve bu amaçla yaptığı çalışmayı yetkililerle paylaşmış bulunmaktadır.

Cumhuriyet Meclisi Hukuk, Siyasi işler ve Dış ilişikler Komitesi’nin gündeminde olan Yabancıların Çalışma İzinleri (Değişiklik) Yasa Tasarı, üç yıl kesintisiz çalışma izni süresini dolduran yabancı uyruklu kişilerin yeniden çalışma izni alabilmeleri için en az doksan gün yurtdışında kalmalarını zorunlu kılacak bir düzenleme öngörmektedir. Yabancı çalışanlar ile ilgili düzenlemeler bütünlüklü bir gözden geçirme ve düzenlemeye ihtiyaç duyduğu halde bu yapılmamakta, tersine yeni zorluklarla iş dünyasının iş gücü ihtiyacını karşılaması zorlaştırılmış olmaktadır.

Kıbrıs Türk Ticaret Odası, ekonominin nasıl çalıştığını ve reel sektörün durumunu dikkate almayan bu düzenlemenin kabul edilemez olduğunu değerlendirmektedir.

Reel sektörün kalifiye eleman bulma ve istihdam etmede büyük sıkıntılar yaşadığı ortadayken, üç yıl kesintisiz çalışma izni süresini dolduran yabancı uyruklu çalışanlara üç ay gibi çok uzun bir süre yurtdışında kalma zorunluluğunun getirilmesi, ülkedeki mal ve hizmet üretimini kesintiye uğratacak, işletmeleri verimsizliğe itecektir. Bu düzenleme çalışanların zamanla oluşturdukları bilgi ve becerinin işletmelerin verimliliği lehine kullanılmasını engelleyecek, işletmeleri her seferinde yeni ve deneyimsiz çalışanlar istihdam etme durumuna düşürecektir. Sonuçta özel sektörün rekabet gücüne darbe vurulacaktır. Bu düzenlemeyi geçirmek isteyenler, küçüklü büyüklü binlerce işletmeye, uğranılacak zararın nasıl telafi edileceğini de açıklamak zorundadır.

Öyle anlaşılmaktadır ki bu yapılan düzenleme aslında iş yaşamının ihtiyaçlarını karşılamaktan ziyade yerel istihdamın teşvik edilmesi veya beyaz kimlik ve dolaysıyla yurttaşlık verilmesinin önünün kesilmesi ile ilgilidir. Eğer amaç buysa, maalesef kaş yapayım derken göz çıkarılmaktadır.

Yerli istihdamın teşvik edilmesinin veya yurttaşlık ile ilgili düzenlenmenin yolu, çalışma hayatının verimliliğini doğrudan etkileyecek bir düzenlemeden geçmemelidir. Mevcut düzenleme bu haliyle ülkemizi yönetenlerin ekonomiden hiç anlamadıklarını kanıtlar niteliktedir. Yasa yapıcılar, bu amaçlar için başka yöntemler geliştirmelidirler.