11 Ocak 2023 tarihli 9 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ‘Tek Kullanımlık Plastik Ürünlerin Çevre Üzerindeki Etkisinin Azaltılmasına İlişkin Tüzük’ gereği 11 Temmuz 2023 tarihi itibariyle plastik çatal, kaşık, bıçak, tabak, bardak, fast- food yemek paketleri gibi tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanılması yasaklanacaktır. Bu yasak özellikle restoran, kafe, oteller, sahil işletmeleri, şarküteri, kafeterya ve pastane gibi işletmeleri doğrudan etkileyecektir.  Söz konusu tüzük maalesef kullanıcı ve tedarikçi sektörün paydaşlarıyla gerekli seviyede istişare ve uzlaşı aranmadan yürürlüğe konulmuştur.

Tüzükteki en önemli sorun 6 aylık geçiş sürecinin çok yetersiz ve uygulanamaz bir durumda olmasıdır. Avrupa Birliği söz konusu plastik ürünleri yasaklama kararını 2019 yılında alırken yürürlüğe giriş süresini 2 yıl olarak belirlemişti. İşletmeler en iyi fiyatı elde ederek maliyetleri düşürmek, tüketici fiyatlarına etkisini en az seviyede tutarak hayat pahalılığına karşı piyasadaki fiyatları arttırmamak için tedarikçilerle uzun süreli sözleşmeler yapıp taahhüt vermektedir. Bunun sonucu olarak kısa bir sürede tüketilmeyecek seviyede ürünler stoklarda bulunmaktadır. Stoklarda yer alan vergileri ödenmiş malların dahi satışının sağlanması için ciddi bir süreye ihtiyaç vardır.

Bununla bağlantılı olarak piyasaya ürün sunulamayacağı için verdiği hizmetin bir parçası olarak ürünün kullanıcısı durumunda olan restoran, şarküteri, pastane ve benzeri işletmeler ve son tüketiciler için bir kaos yaşanması kaçınılmaz olacak. Benzer bir şekilde geçiş süresinin yetersizliği, piyasa fiyatlarını aşırı arttırmayacak makul fiyat seviyelerinde alternatif ürünlerin piyasada yer almasına olanak vermeyecek. Bunun sonucunda yüksek maliyet de gün sonunda tüketici fiyatlarına yansıyarak piyasadaki pahalılığın daha da artmasına sebep olacak. Ayrıca tedarik zinciri içinde istikrarlı ve sürekliliği konusunda alternatif ürünlerin sorun olduğu da gerçektir.

Tüzüğün bir başka ciddi sıkıntısı ise düzenlemedeki ürün kapsamı ve tanımlarının net, açık ve tamamıyla belirgin olmamasıdır. AB’de yasaklanmayan ürünlerin bile yasaklanacak olması mevcut tedarik zinciri içerisinde alternatif ürün tedariğinde ciddi sorun çıkarmaktadır. AB mevzuatında yasaklanan sadece plastik pipet ve köpük paket servis kapları olup sızdırmaz kaplar, şarküteri ve pastane ürünleri ambalaj ve satışlarında kullanılan ürünler serbest bırakılmıştır. Tüzük AB’de uygulanan kapsamdan çok öteye gitmiş olması itibarı ile belirsizlik ve kargaşa ortamı yaratmaktadır.

Yasaklanan ürünlerin tanımlanması ve nelerin muaf olunacağına dair bir tespit yapılmaması, Avrupa’da yasak kapsamı dışında serbest olan ürünlerin KKTC’de yasaklanmış olması anlamsızdır. Yanı başımızdaki Güney Kıbrıs, Türkiye ve işletmelerin bir şekilde bağlantıda olduğu Avrupa ülkeleri ve Birleşik Krallık piyasasında bu ürünlerin mevcudiyeti rahatlıkla teyit edilebilir. Örnek olarak Güney Kıbrıs’ta ve AB’de Tüzük kapsamında yasaklanan ambalajların kullanılmasına devam edilmektedir.

Muafiyet ilgili olarak çok kullanımlık veya yıkanabilirlik sertifikası gibi tedarikçilerin hiçbir ürünü için bulunmayan bir sertifikanın ibrazı ile muafiyet verilmesinin düşünüldüğü ilgili Bakanlık ve Daire yetkilileri tarafından kafe işletme sahiplerine iletilmişti. Ancak bunun bir standart tanımı yapılmamıştır. Tedarikçiler ağırlıklı olarak bu tür ürünleri Türkiye’den satın almaktadır. Türkiye’deki üreticiler aynı ürünleri ek sertifikasyon olmadan Avrupa ülkelerine ihracat yapabiliyorken talep edilecek olan ilave belgelendirmeden dolayı KKTC’deki tedarikçilerin aynı ürünlerin ithalatını yapamaz duruma gelmesi büyük bir çelişki olarak ortada durmaktadır. Tedarikçiler bu durumu üretici firmalara izahat edememektedirler.

Çevre kirliliği hepimizin ortak sorunudur ve KKTC’de yaşayan herkesin sahip çıkması gerekmektedir. Ancak çevre kirliliği sadece kafelerin kullandıkları sarf malzemelerden kaynaklı değildir. Eğitim, yerinde ayrıştırma ve geri dönüşüm sisteminin etkin bir şekilde kurulması çevrenin korunmasına ve çevre kirliliğinin önüne geçilmesine ilişkin en temel unsur olarak ortada durmaktadır.

Özetle, ciddi eksiklikleri ve yanlışlıklarıyla mevcut düzenleme sektöre ve topluma bir kaos getirecektir. Bu tüzük, ürünlerin kullanıcısı olan kafe, restoran, oteller, kantinler, büfeler, sahil işletmeleri, şarküteri, pastane, unlu mamuller ve fırınlar gibi ağırlıklı olarak küçük ölçekli işletmeleri mağdur edecektir. Diğer taraftan, tedarikçiler de sektöre alternatif ürün sunmakta ve düzenli sürdürülebilir bir şekilde tedarik sağlamakta zorlanacaktır. Bu tüzük yasal olmadığı gibi ekonomik akıldan ve istişareden de yoksundur.

Bu açıklamada belirtilen hususlar KTTO Çevre Komitesinin Restorancılar Birliği (RES-BİR), kafe işletmeleri ve tedarikçi / ithalatçılar ile yapılan toplantılarda alınan görüş ve tespitlerden oluşmaktadır. Bununla birlikte market, şarküteri ve oteller ile de görüşmeler devam edecektir. Bu çerçevede, sonuç olarak aşağıda belirtilen tedbirlerin hükümet tarafından hızlı bir şekilde uygulanması ilgili sektördeki tüm paydaşların ortak talebidir.

• Geçiş sürecinin en az 2 yıl olması amacıyla Tüzük ivedi bir şekilde değiştirilmelidir.
• Kullanıcı ve tedarikçi dahil sektörün tüm paydaşlarıyla istişare yapılarak tüzük mutlaka yeniden düzenlenmeli. Bu kapsamda, tüzüğün uygulanabilir hale getirilmesi amacıyla yasağın kaldırılması ve doğru tanımlamalar ile ilgili sektörler ve tedarikçiler ile birlikte ekonomik akıl ve çevre duyarlılığı içerisinde ortak tespitler ile sektör tamamıyla çıkmaza girmeden uygulanabilir kararlar alınmalıdır.

KTTO 13.DÜNYA TİCARET ODALARI KONGRESİNDE TEMSİL EDİLDİ

Kıbrıs Türk Ticaret Odası Başkanı Turgay Deniz, Uluslararası Ticaret Odasının (ICC) davetiyle İsviçre’nin Cenevre kentinde gerçekleştirilen 13. Dünya Ticaret Odaları Kongresi’ne katıldı.

Dünya genelinden 1400’ü aşkın delegenin katıldığı kongrede 3 gün boyunca çeşitli konularda paneller düzenlendi ve yarışmalar gerçekleştirildi. Ekonomi ve ticarete dair birçok konunun uluslararası boyutuyla irdelendiği kongre boyunca dünyanın önde gelen iş dünyasının temsilcileri arasında karşılıklı işbirliği olanakları da ele alındı.

Kongre kapsamında tüm katılımcıların onuruna düzenlenen açılış respsiyonuna da önemli bir katılım gerçekleşti. Cenevre Ticaret, Sanayi ve Servisler Odası ev sahipliğinde gerçekleştirilen resepsiyonda açılış konuşmasını Cenevre Kantonu Ekonomi ve Çalışma Bakanı Delphine Bachmann gerçekleştirdi. Birçok davetlinin katıldığı resepsiyonda dünyanın çeşitli yerlerinden gelen iş dünyasının temsilcileri arasında önemli temaslar gerçekleşti.

Etkinliğin son gününde gerçekleşen Gala Yemeğinde kongreye katılan iş dünyası temsilcileri, karşılıklı değerlendirmelerde bulunurken kongre kapsamında dört alanda gerçekleştirilen yarışmalarda kazanan Odalara ödülleri verildi.

KTTO Başkanı Turgay Deniz’e Cenevre’deki temasları boyunca Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa Ergüven eşlik etti.

KTTO HEYETİ ANKARA’DAYDI

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği başkanlığına yeniden seçilen Rifat Hisarcıklıoğlu’na nezaket ziyaretinde bulunmak amacıyla Ankara’da bulunan Turgay Deniz başkanlığındaki Kıbrıs Türk Ticaret Odası heyeti Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ve Ticaret Bakanı Ömer Bolat tarafından da kabul edildi.

Turgay Deniz başkanlığındaki Kıbrıs Türk Ticaret Odası heyeti, 28 Mayıs seçimlerinden sonra oluşan Türkiye Cumhurbaşkanlığı kabinesinin göreve başlamasının hemen ardından Ankara’da çeşitli temaslar yaptı.

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nin 79. Genel Kurulu’nda yeniden başkan seçilen Rifat M. Hisarcıklıoğlu’na hayırlısı olsun ziyaretinde bulunan Yönetim Kurulu Başkanı Turgay Deniz başkanlığındaki Kıbrıs Türk Ticaret Odası heyeti, Türkiye Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ve Ticaret Bakanı Ömer Bolat tarafından da kabul edildi. KTTO heyeti Ankara Ticaret Odası’nı da ziyaret etti.

Yetkililer ile ilk temaslar

Cumhurbaşkanlığı kabinesinde Kıbrıs işlerinin koordinasyonunu da üstlenmesi beklenen Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ile Deniz başkanlığındaki KTTO heyeti arasındaki görüşmede, Türkiye ile KKTC arasındaki iş birliklerinin gelişimi ve KKTC’de özel sektör odaklı kalkınma konularında istişarelerde bulundu. KTTO heyetinin Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ı ziyaretinde de TC-KKTC ticari ilişkilerinin geliştirilmesi konularında görüş alış-verişinde bulundu.

TOBB ve ATO ziyaretleri

8 Haziran Perşembe günü Ankara’ya giden Turgay Deniz başkanlığındaki KTTO heyeti, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’ni ziyaretlerinde TOBB Başkanlığına yeniden seçilen Rifat Hısarcıklıoğlu’na başarı dileklerinde bulundu. Görüşmede KTTO’nun Türkiye’deki en önemli paydaşı olan TOBB ile birlikte yapılmakta olan çalışmalar değerlendirildi ve önümüzdeki dönem programı üzerinde de duruldu. KTTO heyeti, Ankara Ticaret Odası Başkanı Gürsel Baran, Meclis Başkanı Mustafa Deryal ve Yönetim Kurulu Üyeleri ile de bir araya gelerek, ticari ilişkilerin geliştirmesi konularında da istişarelerde bulundu.

Deniz: “Faydalı işler yapacağız”

KTTO Başkanı Turgay Deniz, Ankara ziyaretine ilişkin olarak yaptığı açıklamada, Ankara izlenimlerini “Önümüzdeki süreçte birlikte çalışmak için çok büyük isteklilik olduğunu gözlemledik” şeklinde değerlendi. Deniz, “Sayın Yılmaz ve Sayın Bolat ile çok faydalı işler yapacağımıza eminiz. Kendilerine başarılar diliyoruz. Onların başarısı, esas olarak bizim de başarımız olacaktır” diye konuştu.

Deniz, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği başkanlığına yeniden seçilen Rifat Hisarcıklıoğlu’nun Kıbrıs Türk halkının Ankara’daki en önemli destekçilerinden biri olduğunu belirterek “Rifat beyle çalışmak aslında hem bir onur, hem de büyük bir şanstır. Bundan sonraki süreçte de aynı verimlilikle çalışacağımıza hiç kuşkumuz yoktur. Kendisine ve arkadaşlarına başarılar diliyoruz” dedi.

Ankara temasları sırasında Kıbrıs Türk Ticaret Odası Başkanı Turgay Deniz’e, Başkan Vekilleri Ramazan Gündoğdu ve Aziz Limasollu, Yönetim Kurulu Sayman Üyesi, ayni zamanda Türkiye-KKTC Ticaret Odası Formu KKTC Tarafı Başkanı Omaç Cin, Yönetim Kurulu Üyesi Evren Günsel Erçelik, Genel Sekreter Aysun Önet İleri ve KTTO Ankara Temsilcisi Burcu Kayan eşlik etti.

Kıbrıs (Rum) Ticaret ve Sanayi Odası (KEBE) ve Kıbrıs Türk Ticaret Odası (KTTO), 2004 yılından bu yana Yeşil Hat ticaretinin uygulanmasıyla ilgili sürdürdükleri iş birliğini devam ettirmek ve bu iş birliğini geliştirmek için her fırsatı değerlendirme kararlılıklarını paylaşmaktan memnuniyet duyarlar.

Yeşil Hat üzerinden yapılan ticaret özellikle 2022 yılında önemli bir artış göstermiştir. KEBE ve KTTO, Kıbrıslı Rumların ve Kıbrıslı Türklerin iş dünyasını temsil eden en kitlesel kuruluşları olarak, iki toplum arasındaki ilişkilerin iyileştirilmesi ve geliştirilmesinin ekonomik ilişkilerin ve ticaretin artırılmasıyla daha da ileriye götürülebileceğinin bilincindedir. Dolayısıyla, her iki Oda da Yeşil Hat ticaretinin artmasının aralarındaki diyalog, ilişkiler ve iş birliğinin geliştirilmesine ve aynı zamanda Kıbrıs sorununa yaşayabilir bir çözüm bulma çabalarına yapacağı katkıyı takdirle karşılamaktadır.

Bu nedenle KEBE ve KTTO, Kıbrıslı Rumlar ve Türkler arasında daha fazla yakınlaşmayı teşvik etmek amacıyla, Yeşil Hat ticaretiyle ilgili iki taraflı bürokratik zorlukların ortadan kaldırılmasına yönelik desteklerini sürdürme konusunda fikir birliği ve kararlılıklarını beyan ederler. Ayrıca, her iki toplumdan paydaşlara daha fazla fayda sağlanması, Kıbrıs sorununun çözümü için temel bir gereklilik olan aralarındaki güvenin güçlendirilmesine de yardımcı olacaktır.

Bu nedenle KEBE ve KTTO, Yeşil Hat ticaretinin iki taraflı olarak geliştirilmesine yönelik tüm çabaları destekler ve Kıbrıslı Rum lider ile Kıbrıslı Türk lidere bu çabaya katkıda bulunmaları için çağrı yapar.

AB Komisyonu Yapısal Reform Destek Genel Müdürlüğü Direktörü Judit Rozsa ve beraberindeki heyet bugün Hellim üreticilerimizden Arden Gıda Ltd.’i ziyaret ederek Arden’in faaliyetleri, ileriye dönük planları ve AB’den beklentilerine ilişkin istişarede bulunmuştur. Söz konusu ziyarete Kıbrıs Türk Ticaret Odası da Rozsa ile birlikte katılım göstermiştir.

Odamız, Arden’in Hellim/Halloumi Menşe İsmi Korumalı Ürün (PDO) özelliklerine ve AB standartlarına uygun üretim yapma vizyonunu memnuniyetle karşılamaktadır.  Ortaya koymuş olduğu vizyon ve çaba neticesinde, Arden’in PDO sertifikasyonunu temin etmek için gerekli denetimlerden en kısa sürede başarıyla geçerek PDO sertifikasyonunu almaya hak kazanan 2. üreticimiz olacağına inancımız tamdır.

Hatırlanacağı üzere Gülgün Süt Mamülleri Ltd.  uluslararası denetim kuruluşu Bureau Veritas tarafından gerçekleştirilen PDO denetimini başarı ile tamamlayarak 28 Mart 2023 tarihinde AB kalite programı çerçevesinde PDO sertifikasyonu almaya hak kazanan ilk Kıbrıs Türk üreticimiz olmuştur. Bununla birlikte PDO kuralları gereği imalatta kullanılacak süt ile ilgili olarak çiftliklerin denetimi de Bureau Veritas tarafından başlatılmış ve 2 çiftliğin gerekli olan uygunluk belgesini aldıkları bilgisini kamuoyu ile paylaşmaktan mutluluk duyarız. Diğer çiftliklerin denetimi de bir program dahilinde devam etmektedir. Odamız, tüm Hellim üreticilerimizin de PDO sertifikasyonundan yararlanması için çalışmalarını sürdürmektedir.

Hellim/Halloumi’nin AB’de menşe ismi korumalı ürün olarak tesciline ilişkin AB mevzuatlarının 1 Ekim 2021 tarihinde uygulamaya girmiş olmasına rağmen, Kıbrıslı Türk üreticilerin PDO denetim sürecinin bazı engellerden dolayı 1.5 yıl gecikmeli başlamış olduğu bir gerçektir. Odamız, Ada’daki siyasi durumdan da kaynaklanan söz konusu engellerin aşılması ve sürecin başlamasının sağlanması için ilgili yerel paydaşlar ve AB Komisyonu ile iş birliği içerisinde ciddi bir çaba ortaya koymuştur.  Bu nedenle, Odamız, gecikmeli de olsa PDO denetim sürecinin başlatılmasını memnuniyetle karşılamaktadır.

PDO denetim sürecinin başlatılmasını memnuniyetle karşılamakla birlikte, Odamız, Hellim/Halloumi PDO tescilinin ancak Kıbrıslı Türk Hellim üreticilerimiz AB ortak pazarına erişim sağlaması ve PDO ürünlerini AB’ye

ihraç edebildiği durumda bir başarı olarak kabul edilebileceğinin de idrakindedir. Bu gerçekten hareketle Odamız, AB Komisyonu ve ilgili yerel paydaşlar ile birlikte, AB’ye Hellim ticaretini mümkün kılacak ilgili çalışmaları bir an önce tamamlamak ve Yeşil Hat Tüzüğü kapsamında sağlık ve hijyen denetimi için gerekli mekanizmanın kurulması için çabalarını yoğun bir şekilde sürdürmektedir. Bu bağlamda ilk ticaretin en geç 2024 yılı sonuna kadar gerçekleştirilmesi hedeflenmektedir.

Hellim/ Halloumi’nin Menşe İsmi Korumalı Ürün olarak tescil edilmesiyle, ürünün AB’de yalnızca Kıbrıs’ta üretilmesine izin verilmekte ve bunun da tüm adaya net ekonomik fayda sağlaması beklenmektedir. Kıbrıslı Türk Hellim üreticilerinin AB kalite ve standartlarında üretim yaparak AB ortak pazarına erişimi, üründe kalite artışı ile birlikte sektörün karlı ve sürdürülebilir olmasını sağlayabilecek, üretim zinciri boyunca gelir artışına yol açabilecektir.

Hellim/Halloumi PDO tescili, getireceği ekonomik faydanın yanısıra Kıbrıs Türk Toplumu’nun AB ile daha fazla entegre olmasını sağlayacağı ve iki toplum arasındaki ekonomik iş birliğinin gelişmesine katkı koyacağı cihetle de büyük önem taşımaktadır. Bu nedenledir ki Kıbrıs Türk Ticaret Odası, süreçte yaşanan zorluklara ve ideal olmayan koşullara rağmen Hellim’in AB tescil sürecini en başından bu yana istikrarlı bir şekilde desteklemektedir.

Odamız bu süreci desteklerken, aynı zamanda Hellim üreticilerimizin tescilden etkin bir şekilde faydalanmalarının, tescil ile ilgili kabul edilen AB mevzuatlarının doğru uygulanmasının ve üreticilerimizin denetim mekanizmalarına adil ve sorunsuz erişiminin sağlanmasının esas olduğunun bilincindedir. Buradan hareketle Odamız, konunun yakın takipçisi olmaya ve üreticilerimizin denetim mekanizmalarına sürekli ve sorunsuz bir şekilde erişimini sağlamaya yönelik çabalarını sürdürmekte kararlıdır.