DEVLET İHALELERİ İYİCE GARİPLEŞTİ

Bir süreden beri kamu ihalelerinde yaşanan “garipliklerin” bir benzeri Gazimağusa ve Girne limanlarındaki yükleme-boşaltma işlerinin Liman İşçileri Şirketi’nden alınarak özelleştirilmesi ile ilgili süreçte de yaşanmaya başlandı. Hale hazırda yükleme-boşaltma işi yapmakta olan şirketlerimizi ihaleye girmekten alıkoyacak kadar yüksek kati teminat talep edilmesi akla ve ticari ahlaka aykırı olduğu gibi, diğer şartname hükümlerindeki belirsizlikler ve liman ücretleri tarifesinin belirlenmesi yönteminin değiştirilmek istenmesi de büyük bir skandal niteliğindedir.

Herhangi bir ihalede, taahhüt edilen mal veya hizmetin sağlanmasına ciddiyet katmak ve ihale sonucuna göre temin edilmesi taahhüt edilen mal veya hizmetin temin edilmesini güvenceye bağlamak amacını güden kati teminat oranının ihalenin toplam bedeli ile uyumlu olması esastır. KKTC mevzuatı, bu oranı “en az %5” olarak belirlemiş olmasına karşın, hiçbir ihalede muhtemel cironun bütünü kadar teminat talep edildiği görülmüş değildir. Muhtemel cironun 6-7 milyon dolar olmasının hesaplandığı iki yıllık liman hizmetleri ihalesinde 8 milyon dolarlık teminat istenmesi, ihaleye girebilecek şirketleri caydırmaktadır. Şartname ile satın alınması zorunlu hale getirilen Liman İşçileri Şirketi’ne ait ekipmanın envanteri ve değeri de belirsizdir. Bu durumda ihale, belirsiz mallar ve hizmetler için yapılan bir ihale haline gelmiş, üstelik ihaleye katılmak için talep edilen taahhütler de ihaleye katılımı engelleyecek seviyede tutulmuştur. Bu hususlar, ihalenin “adrese teslim” bir ihale olarak tasarladığını düşündürmektedir.

Kaldı ki, liman hizmetleri ücret tarifesinin belirlenmesinde yapılacağı öngörülen değişiklik de endişeleri artırmakta ve ihale sonrasında yükleme-boşaltma ücretlerinin orantısız olarak artırılacağı mesajını vermektedir. Limanlardaki yükleme-boşaltma ücretleri tarifesi, aralarında Kıbrıs Türk Ticaret Odası’nın da bulunduğu, Kıbrıs Türk Liman İşçileri Şirketi Yasası tahtında kurulan Ücret Tarifeleri Tespit Komisyonu tarafından yapılmaktadır. İhale şartnamesinde bu yasanın yürürlükten kalkması halinde tarifenin ilgili bakan tarafından hazırlanacağı sözü verilmektedir. Oysa bir yasanın yürürlükten kalkıp kalmamasına veya kalkması halinde yerine ne geleceğine bakan veya bakanlar kurulu değil, yasama organı karar vermektedir. Bu haliyle şartnamede imzası olanlar kendilerini KKTC Meclisi adına yükümlülük altına sokmuş olmaktadırlar. Bu haliyle ihale şartnamesi, yürürlükteki yasal mevzuatı dikkate almadığı gibi Anayasal düzenimize aykırı hükümler de içerir durumdadır.

Kıbrıs Türk Ticaret Odası, yükleme-boşaltma tarifesinin belirlenmesindeki etkinliğini sessizce terk etmek niyetinde olmadığı gibi, ihale şartnamelerinin günün koşullarına göre ama kamu menfaatini en üst seviyede koruyacak şekilde ve hukuk düzenimize uygun olarak hazırlanması; ihalelerin şeffaf, adil ve mümkün olan en geniş katılımla gerçekleştirilmesi için gerekli koşulların sağlanmasından yanadır. Bu doğrultudaki mücadelemiz devam ederken limanlardaki yükleme-boşaltma ihalesini de aynı prensiplere dayanarak izlemeye devam edeceğiz.

İlgililere ve kamuoyuna saygı ile duyurulur.

Ekonomik ve ticari alanlarda yapılması düşünülen vergi düzenlemelerinin kalıcı ve sürdürülebilir olması için bütünlüklü bir bakış açısı ile çalışılması, veri analizine dayandırılması ve düzenlemeyle amaçlananların ortaya konularak doğru zamanda yürürlüğe konulması gerekmektedir.

Motorlu araçlarda KDV indirimi yapılacağı söylentilerinin henüz netlik kazanmaması; belirsizliklere neden olmakta ve satışlardaki istikrarı bozma tehlikesi ortaya çıkmaktadır. Her alanda olduğu gibi motorlu araçlarda vergi düzenlemeleri, söylentilerin uzamasına neden olmadan ve uzun vadeli olarak planlanmalı ve uygulanmalıdır.

Motorlu araçlar ile ilgili vergi düzenlemeleri çalışılırken, Güney Kıbrıs’ta olduğu gibi ticari araçların vergi ve fon oranlarının kaldırılması da muhakkak sağlanmalıdır. Motorlu araçlardaki vergi düzenlemeleri, ticari araç filolarının yenilenmesine ve işletmelerin verimliliğinin artırılmasına fırsat verecek bu düzenlemeyi de içerecek şekilde  en erken zamanda kamuoyu ile paylaşılmalıdır.

‘ENERJİ SORUNU ÖNCELİKLİDİR’

Kıbrıs Türk Ticaret Odası Meclisi, geçtiğimiz haftalarda yapılan genel kurulun ardından yoğun bir şekilde çalışmaya başlarken gündemin ilk sırasına “elektrik sorunu” yerleşti.
3 Ekim Pazartesi akşamı, enerji sorunu gündemi ile özel bir toplantı yapan Oda Meclisi, çok sayıda konuğa da ev sahipliği yaptı.

Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu’nda üst düzey görevlerde bulunmuş olan elektrik mühendisleri Kamil Direl ve Ahmet Dargın’ın sunumları ile başlayan toplantı, diğer konuk ve katılımcıların görüşlerini açıklamaları ile devam etti.
Toplantının sonunda bir değerlendirme yapan KTTO Yönetim Kurulu Başkanı Turgay Deniz, bu toplantıların devam edeceğini belirtirken sorunların daha özel başlıklar halinde komite çalışmalarında da değerlendirileceğini açıkladı.
Deniz, “bir zaman bize, ‘her şeye karışabilirsiniz ama elektriğe karışamazsınız; elektrik çarpar’ denilmişti. Doğrudur; elektrik bizi her gün çarpıyor. Karışsak da çarpıyor, karışmasak da çarpıyor. Bu nedenle karışmaya kararlıyız. Bu sorunu çözmek zorundayız ve çözeceğiz” dedi.

KTTO Meclis toplantısında, konuşmacılar, mevcut sistemin yetersizliğini vurgularken üretim sisteminden dağıtım ağına kadar pek çok konuda görüşlerini dile getirdiler.
Konuşmacıların, mevcut sistemin sürdürülemez olduğu ve daha büyük şebekeler ile enterkonnekte olmanın teknik bir zorunluluk haline geldiği ayrıca siyasilerin ellerinin Kıb-Tek’in üzerinden çekilmesi gerektiği konularında değerlendirmeler yapıldı.
Üretimin nasıl yapılabileceği konusundaki farklı görüşlere karşın rüzgar ve güneş enerjisinden yararlanma konusunda daha ileri çalışmalar yapılması gerektiği vurgulandı.

Konuk bilim insanlarının ve mühendislerin teknik sorunlara ağırlık vermelerine karşılık, KTTO Oda Meclisi üyelerinin yönetim sisteminin iyileştirilmesi ve özel sektörün girişim gücü ile yönetim kapasitesinden yararlanılması gerektiğine vurgu yaptı.

Toplantıya Cumhurbaşkanlığı Danışmanı Mesut Genç, Ekonomi ve Enerji Bakanı Müsteşarı Şahap Aşıkoğlu ve uzmanların yanı sıra eski Oda Başkanları da katıldı.

İhaleye 45 dolarlık teklif veren firmaya  75 dolara taşıma yaptırılması izah edilemez

KIB-TEK BİLEREK VE AÇIKÇA SOYULUYOR

Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu’nun ihtiyacı olan akaryakıtın temin edilmesi ile ilgili ihale sürecinde hiçbir ticari yaklaşımla izah edilemeyecek ve anlaşılamayacak gelişmeler yaşanıyor. Bir süre önce açılan ihaleye 45 dolar/ton olarak taşıma teklifi veren firmaya, ihale iptal edildikten sonra taşıdığı yakıt için ton başına 75 dolar ödenmesi, izaha muhtaçtır ve “açık bir soygun” görünümündedir.

Mali kaynak yetersizliği gerekçesi ile elektrik şebekesine yatırım yapmaktan kaçınan, Ağırdağ yangını örneğinde olduğu gibi çeşitli çevre felaketlerine neden olan, yolların içinde kalmış elektrik direklerinin yerlerini bile değiştiremeyen ve sayaç bile alamayan; üretim kapasitesini artırması zaten konuşulmayan Kıb-Tek’in her yakıt alımında milyonlarca dolar zarara uğratılması artık tahammül sınırlarını aşmış, açık bir soygun halini almıştır. Kıb-Tek’in akaryakıt ihalesine katılan ve ton başına 45 dolar taşıma ücreti teklif eden firmaya yapılan ton başına 30 dolarlık fazladan ödemenin Mali Polis tarafından derhal araştırma konusu yapılması ve bu durumun bütün kamuoyu önünde açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Böyle bir alımın hesabını sormak, ilgili bütün kurumların ve Kıb-Tek üzerinde yönetim yetkisi olanların sorumluluğundadır. Bu sorumluluğun yerine getirilmemesi halinde asıl hesap vermesi gerekenler, bu alımın hesabını sormayanlar olacaktır.

Kamuoyuna saygı ile duyurulur.

Sayın Üyemiz,

Çalışanların sigorta primi kapsamında işveren hisse miktarına yönelik destek ile ilgili düzenleme Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

Söz konusu düzenleme aşağıda özetlenmiştir.

Destek Süresi

Eylül 2022 – Aralık 2022

Destek Oranı

İşveren hisse miktarının %50’si

Önkoşul

İşverenlerin prim desteğinden faydalanabilmesi için, işyeri sicil bazında tüm çalışanlarına ait tüm prim borçlarını ödemiş olması veya prim borcunu yapılandırmış ve bu yapılandırma kurallarına uyması ve işverenin bu kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 31 Aralık 2022 tarihine kadar, İş Yasası’nın 15’inci maddesi altında verilen duruşlar veya çalışanın yurtdışına çıktığını belgelemesi hallerinde verilen duruşlar hariç, çalışanlarını durdurmaması koşuldur. Bu süre içinde çalışanını durdurması halinde, durdurduğu tarihten itibaren (duruş ayı dahil) prim desteğinden yararlanamaz.

Hesaplanan çalışana ait prim tutarına ilaveten, işveren hisse miktarının %50’sini prime esas kazanç tutarı üzerinden kesip, en geç ilgili ayı takip eden ayın 15’ine kadar ödenmesi koşuldur.

Kapsam Dışı Olanlar

Devlet Bütçesinden, kendi özel yasalarına göre faaliyet gösteren bağımsız kuruluşlar

Diğer kamu kurum ve kuruluşlar

Özerk bütçelerden veya katma bütçeler ile döner sermayeli iş yerleri

Yabancı devletlere ait kamu kurum ve kuruluş niteliğindeki iş yerleri

Devletin en az %10 hissesinin olduğu kuruluşlar

Devletin yönetiminde ve denetiminde olan kuruluşlar

Eczaneler, ecza depoları, medikalciler

Benzinciler ve gazcılar

Bankalar, sigorta şirketleri, döviz büroları, finans şirketleri

Bet ofisleri, casinolar, gece kulüpleri

Üniversiteler, ilköğretim ve orta öğretim kurumları

Laboratuvarlar, hastaneler, klinikler ve veteriner klinikleri

GSM operatörleri ve internet sağlayıcıları

Kooperatifler ve bunlara bağlı işletmeler

Ev hizmetlerinde çalışanlar

Yerel İşgücü İstihdamının Desteklenmesi Tüzüğü uyarınca tam sosyal güvenlik desteği alan basın kuruluşları

Desteğin Sosyal Sigortalar Yasası kapsamındaki düzenlemesi için lütfen tıklayınız.

Desteğin Sosyal Güvenlik Yasası kapsamındaki düzenlemesi için lütfen tıklayınız.

Bilginize sunulur.

Saygılarımla,
Dr. Nilay Onbaşı Üresin
Ekonomi Bölüm Sorumlusu

YANGINLARIN BAŞLICA NEDENİ,

KAMU YÖNETİMİNİN YETERSİZLİĞİDİR

‘YANARAK YOK OLMAK İSTEMİYORUZ’

Geçtiğimiz Cuma gecesi, Ağırdağ gibi merkezi ve güzide bir köyümüzde adete gözümüzün önünde yaşanan orman yangını hepimizi derinden üzmüş ama üzdüğü kadar da düşündürmüş olmalıdır.

Her yangından sonra yangının nedenleri üzerinde sonucu belirsiz bir tartışma başlamakta, yeni bir yangına kadar bu tartışma da unutulup gitmektedir. İnsanlarımızın canının ve malının çok ciddi bir tehdit altında olduğunu kanıtlamış olan Ağırdağ yangını, yangınların en önemli nedeninin “kamusal yatırımların ve hizmetlerin yetersizliği” olduğunu ortaya çıkarmıştır. Orman alanlarından geçen elektrik kablolarının varlığı, kuru ot temizliğinin zamanında yapılmaması, yangına müdahale için yeterli bir gücün ve haberleşme ağının oluşturulmamış olması veya bütün bu konularda alındığı belirtilen önlemlerin başka kamusal görevler gibi “göstermelik” durumda kalması, yangınların ve yangınlara zamanında müdahale edilememesinin başlıca nedenidir.

Herhangi bir devlet dairesinde yaşanan sorunların bu alanda da yaşandığının, yetersiz kalan araç-gerecin kullanılması konusunda bile etkin olunamadığının gözlemlenmesi için büyük bir dikkat harcamaya gerek yoktur. Bir devlet dairesinde çöken bilgisayar sisteminin yurttaşların öfkesine neden olmasını geçiştiriyor olsak bile yangınların ülkemizi adeta küle dönüştürmekte olmasına seyirci kalamayız. Ne yazık ki KKTC’de kamusal sistem çok ciddi bir çöküş yaşamakta ve tükettiği kaynağın karşılığını verememektedir. KKTC kamu sistemi, bir bütün olarak yapılan istihdamların ve harcanan kaynağın karşılığını verecek şekilde düzenlenmelidir. Kamusal hizmetlerin “etkinlik” ilkesine bağlı olarak yeniden düzenlenmemesi durumda yangınların artması ve zararların büyümesi; elektrik sisteminin çökmesi; okulların ve hastanelerin çürümeye devam etmesi; yurttaşların devletlerine yabancılaşması ve sonuçta KKTC’nin bir enkaza dönüşmesi kaçınılmaz olacaktır.

Kıbrıs Türk Ticaret Odası, yıllardan beri “kamu reformu” vurgusu yaparken, gerçekte tam olarak bu yetersizliğe işaret etmekte ve kamusal hizmetlerin kalitesi ile verimliliğinin yükselebilmesi için vergi gelirleri başta olmak üzere bütün kamusal kaynakların yerinde ve etkin bir şekilde kullanılması gerektiğine dikkat çekmeye çalışmaktadır. Ne yazık ki bu çağrılara yeterince yanıt verilmemiş ve kamu reformu konusunda ciddi adımlar atılmamıştır. Bugün gelinen aşamada böyle bir reformu gerçekleştirmek konusunda fazla zamanımız kalmadığı da açıktır.

Kamuoyuna saygı ile duyurulur.