Ülkemizde koronavirüs tehlikesinin ortaya çıkmasından bu yana üç haftalık bir süre geçmiştir. Bu süre içinde çeşitli müdahalelerle olumlu mesafeler alınmıştır.

Bu olumlu tutum ve kararlılığa ve COVID-19’un KKTC’ye bir turist kafilesi ile İngiltere ile teması olan yurttaşlarımız tarafından taşındığı bilindiği halde, karantina uygulamalarında yeterli etkinlik sağlanamamış görünüyor. Virüsün yayılma eğilimi göstermekte olduğuna ilişkin bulgular, mücadelemizi daha etkin olarak sürdürmemiz gerektiğini göstermektedir.

Bu sürede sağlık kapasitemizin artırılması için önemli girişimler yapılmış; eksik veya yetersiz ekipmanların tamamlanması yoluna gidilmiştir. Bu olumlu gelişmeler, sağlık çalışanlarımızın takviye edilmesiyle güçlendirilmek durumundadır.

Bütün bu gelişmeler, başarılı bir kriz yönetiminin ve etkili koordinasyonun önemini biraz daha güçlü bir şekilde algılamamıza neden olmuştur. Ekonomik Örgütler Platformu, COVID-19 virüsüne karşı sağlık alanında sürdürülen mücadeleyi ve karantina uygulamalarını etkinleştirecek bir KRİZ KOORDİNASYON MASASI kurulmasının önemli bir adım, ciddi bir kazanım olacağını gözlemlemiştir.

Böyle bir oluşumun esas unsurlarının hükümet yetkilileri, bilim insanları, uygulayıcı kamu görevlileri ve iletişim uzmanlarından oluşması gerektiğini değerlendiriyoruz. Yapılacak değerlendirme ve alınacak kararların el ve gönül birliği ile ortak akıl çerçevesinde alınmasının bir zorunluluk olduğuna inanmaktayız. Böyle bir oluşumun yetki, görev ve sorumluları ise bir Bakanlar Kurulu kararı ile yetki karmaşasına neden olmayacak şekilde tanımlanmalıdır.

Bu vesile ile bu mücadeleden başarı ile çıkacağımıza inancımız yineler; halkımızı, bu mücadeleyi kahramanca sürdürmekte olan görevlilere yardımcı olacak şekilde EVDE KALMAYA çağırırız.

Saygılarımızla,

Kıbrıs Türk Ticaret Odası

Kıbrıs Türk Sanayi Odası

Kıbrıs Türk Otelciler Birliği

Kıbrıs Türk İnşaat Müteahhitleri Birliği

Kıbrıs Türk Ticaret Odası, insanlarımızın ihtiyaçlarının karşılanmasında büyük önem arz eden tedarik zincirinin bozulmaması için ticari faaliyetlerin mümkün olduğunca devam ettirilmesi gerektiğine inanmakta ve bu bağlamda çek takas işlemlerinin haftada üç gün olsa bile başlatılmış olmasını memnuniyetle karşılamaktadır.

Çek takas işlemleri başlamış olmakla birlikte, COVID-19 virüsüne karşı mücadele kapsamında kapatılmış bulunan iş yerlerinin çeklerinin Takas Odası’nda işlem görmemesi nedeniyle ciddi bir nakit sıkıntısı yaşanması ve temel ihtiyaç malzemeleri ithalatının bundan olumsuz şekilde etkilenmesi tehlikesi devam etmektedir. Odamız, bu sorunu Başbakan Ersin Tatar’a bir yazı ile iletmiş ve takasa sunulup karşılıksız çıkan çeklere karşılık işletmelere uygun faizli kredi sağlanmasını talep etmiştir. Nitekim, Odamızın bu talebini iletmesinden sonra Türkiye’den alınan bilgiler, Türkiye Hazinesi desteğinde Çek Ödeme Destek Kredisi’nin devreye konulduğunu göstermektedir. Benzer bir destek programının KKTC’de de devreye girmesi, ticari hayatın akışkanlığını sağlayacak ve insanlarımızın ihtiyaçlarının karşılanmasını kolaylaştırmış olacaktır.

Kamuoyuna saygı ile duyurulur.

Kıbrıs Türk Ticaret Odası Başkanı Turgay Deniz, dün telefon aracılığı ile katıldığı bir televizyon programında, KKTC’de çalışan 3’üncü ülke vatandaşlarına yardım edilmesi gerektiğini savunmuş ve bunun bir insanlık görevi olduğunu ısrarla vurgulamıştır.

Bu kapsamda yapılması gerekenlerin ne kadar önemli olduğunu ısrarla belirten KTTO Yönetim Kurulu Başkanı Turgay Deniz, savunmasını güçlendirmek için “ben bunu yapsınlar demiyorum ama…” diye başlayan bir cümlesinde, hükümetin 3’üncü ülke vatandaşlarını bir bölgeye toplayarak iaşe ve ibadetlerini sağlamaktan bile kaçındığını hatırlatmıştır.

Oda başkanımızın bu açıklamaları, bazı yayın organlarına “telli bir alan ve askeri bölge” istendiği şeklinde yansımıştır. Esasında söz konusu haberlerde bile, aralarında Kıbrıs Türk Ticaret Odası’nın da bulunduğu Ekonomik Örgütler Platformu’nun bu kişilerin de “maaş yardımı kapsamına alınmasını talep ettiği” anlaşılır bir şekilde belirtilmektedir. Kaldı ki, Ekonomik Örgütler Platformu’nun bu konudaki talepleri hükümete liste halinde iletilmiştir ve talebin ne olduğu yorum kaldırmayacak kadar açıktır.

Kamuoyuna saygı ile duyurulur…

Hükümete 30 MART Pazartesi Günü Saat 17:00’a Kadar Süre

Ekonomik Örgütler Platformu, hükümetin ekonomik önlemler paketinde yer alan adaletsizlikleri 30 Mart Pazartesi saat 17:00’a kadar gidermemesi halinde eylemlere başlayacağını duyurdu

Kıbrıs Türk Ticaret Odası, Kıbrıs Türk Sanayi Odası, Kıbrıs Türk Otelciler Birliği ile Kıbrıs Türk İnşaat Müteahhitleri Birliği, Kıbrıs Türk Turizm ve Seyahat Acenteleri Birliği ve Casino İşletmecileri Birliği, Başbakan Ersin Tatar tarafından açıklanan ekonomik önlemler paketindeki adaletsizliklerin giderilmemesi halinde eyleme başvuracağını açıkladı. EÖP, adaletsizliklerin giderilmesi için hükümete Pazartesi gününe kadar süre verilmesini de kararlaştırdı.

EÖP tarafından hazırlanan değerlendirmede, pakette yer alan hükümlerin nasıl değiştirilmesi gerektiğine ilişkin görüşlere de yer verildi. Bunlar arasında özel sektör ile kamu sektörü çalışanları ile KKTC ve TC yurttaşları ile 3’üncü ülke uyruklu çalışanlar arasında yapılan ayrımlara son verilmesi talebi dikkat çekiyor. EÖP tarafından hazırlanan diğer önlemler de çalışanları ve iş yerlerini korumayı hedefliyor.

Ekonomik Örgütler Platformu tarafından hazırlanan öneriler şöyle:

1’inci madde:

Paketin birinci maddesinde kamu görevlilerine ödemelerin nasıl olacağı düzenlenmişti. Bu maddenin “Bu ortamda toplumsal dayanışma ve sosyal adalet çerçevesinde kamu-özel kavgası yaratılması yerine eşit maaş verilmesi” prensibi ile yeniden düzenlenmelidir.

5’inci madde:

Bu maddede, “Bütçeden katkı alan kamu kurumları, belediyeler ve siyasi partilerin katkı paylarından ilerleyen dönemde ödenmesi şartı ile %25 oranında kesinti yapılacaktır” denilmekteydi.

Bu madde, sağlık ile ilgili görevleri dikkate alınarak belediyelerden kesinti yapılmaması şekilde düzenlenmelidir.

6’ncı madde:

Bu maddede, “Reel sektörü desteklemek adına ayrılan kaynak tutarı toplamda 750 milyon TL olacaktır” denilmekteydi. Bu maddenin bu kaynağın nasıl oluşturulduğu ve hangi alanlarda nasıl kullanılacağına açıklık getirecek şekilde detaylandırılması gerekmektedir.

7’nci madde:

Kiralar ile ilgili düzenlemelerin aşağıdaki şekilde değiştirilmesi:

Devlet Kurumlarına ve/veya Vakıflar İdaresine Ait Kira/İcar vb. Ödemelerin Faizsiz/Cezasız altı ay boyunca ertelenmesi. Kapatılan işletmeler için bu sürelerde kira/icar bedeli talep edilmemesi.

Özel Kira Düzenlemeleri İçin:

1. a) Nisan ayı kiralarının ödenmemesi, mal sahiplerinin Nisan 2020 – Ocak 2021 döneminde kira stopajı yatırmayarak, bu miktarın devlet tarafından finanse edilmesi
2. b) Mayıs ayı kiralarının kararnamede olduğu şekliyle, Haziran 2020 – Kasım 2020 arasında eşit taksitle ödenmesi. 

8’inci madde:

“Ödeme tarihi 31 Mart 2020 ile 30 Haziran 2020 tarihleri arasında olan gelir vergisi, kurumlar vergisi, katma değer vergisi, şans oyunları hizmetleri vergisi ve devletin kira alacaklarının gününde ödenmesi koşuluyla ödenen tutara yüzde 10 indirim uygulamasına gidilecektir” şeklindeki maddenin aşağıdaki hususlar dikkate alınarak yeniden düzenlenmesi:

1. a) Sosyal Sigorta, ihtiyat sandığı, vergi beyannameleri, tüm harçların vb. ödemelerin açık/kapalı tüm işletmeler için en az altı ay süreyle ertelenmesi gerekmektedir.
2. b) Kapalı olan günlerde (14 Mart’tan itibaren) tüm vergi yükümlülüklerinin ödenmemesi.
3. c) Yüzde onluk indirim konusunun kalması, ancak bankacılık, finans, GSM sektörünü kapsamaması.

10’uncu madde:

Banka faizleri ile ilgili düzenlemelerin bankaların Merkez Bankasına ve devlete yönelik yükümlülüklerin en az üç ay boyunca azaltılarak,  kredi faizlerini sıfıra yakın bir orana çekecek şekilde yapılması.

15’inci madde:

Kalkınma Bankası’ndan, istihdamın sürekliliği ve öncelikli üretim sektörlerinin desteklenmesi amacı ile sağlanacak düşük faizli işletme kredisi kapsamına turizm ve ticaret sektörlerinin de dahil edilmesi.

16’ncı madde:

Takasların açılmasıyla işlem görecek hesaplarla ilgili olarak yeni bir düzenleme yapılması ve takasta işlem yapılacak çeklerde, mücbir sebepten ötürü, keşide tarihi itibariyle altı ay süreyle ertelenmesi. 

17’nci madde:

Halihazırda verilmiş olan tüm parasal hükümlerle (icra, taksit, hapislik, mazbata dahil) konut ve iş yerlerinin tahliyesine ilişkin hükümlerin tahsilatının 30/06/2020 tarihine kadar ertelenmesinin, 31/12/2020 tarihine kadar uzatılması.

18’inci madde:

2020 yılı Mart, Nisan, Mayıs aylarına ait elektrik faturalarının normal ödeme dönemi içinde ödenmemesi halinde elektrik faturasını ödemeyen tüm işletmelerin/kişilerin elektriğinin kesilmemesi ve ceza uygulanmaması sağlanmalıdır.

20’nci madde:

Bakanlar Kurulu kararı ile faaliyetleri durdurulan işletmelerin çalışanlarına, 2020 yılı Nisan ve Mayıs ayları için İstihdamı Destekleme Fonu’ndan İşletmelerin devamlılığı ve istihdamın sürekliliği şartı ile 1500 TL.’lik ücret desteği sağlanması ifade edilmektedir. Bu düzenlemenin Sosyal Sigortalara kayıtlı tüm özel sektör çalışanlarını kapsaması(3’üncü ülke vatandaşlarını da eklenmesi), miktarın aylık 2000 TL olarak yeniden düzenlenmesi ve kapalı bulunan günler de dikkate alınacak şekilde Mart ayını da kapsaması.

21, 22’nci maddeler:

Sosyal Sigorta, ihtiyat sandığı, vergi beyannameleri, tüm harçların vb. ödemelerin açık/kapalı tüm işletmeler için en az altı ay süreyle ertelenmesi. Bankacılık, finans ve GSM şirketleri dışında kalan yükümlülerin bu süre içinde yapacakları ödemelerde % 10 indirim uygulanmaması.

Bu kapsamdaki uygulamaların çalışan sayısı kısıtlaması ve sektör ayrımı yapılmadan zor durumda olan tüm işletmeleri ve serbest çalışanları kapsaması.

25’inci Madde:

Mayıs ayından itibaren en az bir, en fazla on çalışanı olan işverenlerin, istihdamın ve işletmelerin sürekliliğini sağlamak amacıyla, kullanacağı kredilere Yerel İşgücü İstihdamını Destekleme Fonundan kredi faiz desteği verilecektir ifade edilmekteydi. Bu maddenin çalışan sayısı kısıtlaması ve sektör ayrımı yapılmadan zor durumda olan tüm işletmeleri ve serbest çalışanları kapsaması gerekmektedir.

26 ve 27’nci Maddeler:

Sosyal Sigorta ve İhtiyat Sandığı primlerinin ödenmesiyle ilgili süre 14 Mart’tan beri kapalı olan işletmelerin nakit akışının durması nedeniyle bu ödemelerin  30 Nisan’a kadar ertelenmesi sağlanmalıdır.

Tedbir Paketlerinde Eksik Olan ve Eklenmesi Gereken Hususlar

1. Devletin Sektöre Yönelik Mali Yükümlülüklerinin Yerine Getirilmesi 

2. Düzenlemelerin Yasal Zeminde Yapılması:

Yapılacak olan tüm düzenlemelerin (devlete olan tüm yükümlülükler, gerek kira muafiyetleri, gerek sosyal sigorta, çek ödemeleri,  maaş ödemeleri, vergi vb. ) ileride hukuki sorunlar doğurmaması için, yasal zemine oturtulması.

3. Finansman Desteği Sağlanması
   1. İşletmeler için sektör ayırımı yapılmadan finansal destek paketi hazırlanması ve satışları düşen ve nakit akışı bozulan işletmelere çalışma sermayesi katkısı yapılması. Bu kapsamda, işletmelerin borç, çalışanlarına maaş ve diğer yükümlülüklerinde kullanılması için Merkez Bankası kaynaklı reeskont kredi paketi hazırlanması ve ihtiyacı olan işletmelere düşük faizli ve kısa vadeli finansman imkanları sağlanması;
   2. Faiz Desteği: İşletmelere kapalı kaldıkları dönem boyunca TSMF kaynakları kullanılarak faiz desteği sağlanması;
   3. Merkez Bankası Enstrümanlarının Etkin Kullanılması: Reeskont Kredisi ve Kredi Garanti Fonu’nun etkin bir şekilde kullanılması suretiyle, uygun faizli kredi programları ve teminat sıkıntısı yaşayan işletmelerin sorunlarının aşılması sağlanmalıdır.

4. Diğer Konular

Kredi yapılandırma başvurularında, Merkez Bankası’nın banka kredi sermaye oranı şartının  %20’den %40’a çıkarılması.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Ekonomik Örgütler Platformundan

Türkiye Cumhuriyeti Devletine ve Cumhurbaşkanı Sn. Recep Tayyip Erdoğan’a Çağrı!

Sayın Cumhurbaşkanımız,

Türkiye Cumhuriyeti devletinin korona virüs salgınına yönelik almış olduğu ekonomik tedbirleri takdir ve gıptayla izlemekteyiz. Bu zorlu süreçte büyük Türk devletinin başarı ile çıkacağına olan inancımız tamdır.

Türkiye Cumhuriyeti ve Türk milletinin ayrılmaz bir parçası olan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Kıbrıs Türk toplumu, bu süreçte vermekte olduğu ekonomik var olma mücadelesinde anavatanı Türkiye Cumhuriyeti ile birlikte hareket ederek, bu zorlu süreçten en az hasarla çıkacaktır.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti hükümetinin Türkiye Cumhuriyeti’nde uygulanan Ekonomik İstikrar Kalkanı kararlarının benzerini uygulanması sürecinde, Türkiye Cumhuriyeti’nin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti hükümetine destek vermesi hayati önem taşımaktadır. Bu tedbirlerin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin var olma mücadelesine katkısı büyük olacaktır.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Ekonomik Örgütler Platformu olarak, iş yerlerinin sürekliliği ve istihdamın devamlılığı temel amacımızdır. Hiçbir çalışanımızın işten çıkarılmaması ve işsizler ordusu yaratılmaması için Türkiye Cumhuriyeti devletinin geçmişte olduğu gibi bugün ve yarın da yanımızda olacağına tüm kalbi duygularımızla inanmaktayız.

Saygılarımızla,

Kıbrıs Türk Ticaret Odası

Kıbrıs Türk Sanayi Odası

Kıbrıs Türk Otelciler Birliği

Kıbrıs Türk İnşaat Müteahhitleri Birliği