KTTO Başkanı Sayın Fikri Toros ve Oda temsilcisi Sayın Umut Vehit, geçtiğimiz günlerde Tunus’a gerçekleştirilen ziyaret çerçevesinde TC Tunus Büyükelçisi Sayın Ömer Gücük’ün rezidansında verdiği akşam yemeğinde Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ile bir araya geldi. Yemeğe TOBB Başkanı Sayın Rifat Hisarcıklıoğlu’nun yanı sıra Denizli Ticaret Odası Başkanı Sayın Necdet Özer ve Konya Ticaret Odası Başkanı Sayın Selçuk Öztürk katıldı. Toplantı sırasında TOBB-KTTO genel işbirliğinin yanı sıra İslam İşbirliği Teşkilatı nezdinde müşterek çıkarlar için ortak çalışma alanları değerlendirildi.

TOBB ve KTTO işbirliğinde, Kıbrıslı Rum iş insanlarına Türk sanayisini tanıtmak amaçlı bir ziyaret planlanıyor

Öte yandan, yakın geçmişte Brüksel’de gerçekleştirilen ve her iki toplumun önde gelen iş insanlarının, Kıbrıs’ta olası bir çözümün değişik sektörler üzerindeki kazanımları tartışılmıştı. Bu çerçevede, Türkiye sanayisinin oynayacağı önemli role de dikkat çekilmişti. Tunus’ta TOBB heyeti ile yapılan görüşme sırasında, TOBB ve KTTO işbirliğinde Kıbrıslı Rum iş insanlarına Türk sanayisini tanıtmak, rekabet gücü hakkında fikir edinmelerini sağlamak ve olası bir çözümde Türk Sanayisinden ne kadar istifade edebileceklerini göstermek amacı ile Türkiye’ye kapsamlı bir ziyaret gerçekleştirilmesi planlandı.

Lefkoşa:
Turgay Deniz; Emre Olgun; Pınar Başman Süren; Aydın A. Raşit; Alp Cengiz Alp; Hilmi Can; Ertuğ Şevket; A. Serhan Kaner; Fikri Şener; Mustafa Defteralı; Ersan Dağlı; Günay Çerkez; Şua Saraçoğlu; Özalp Nailer; Salih Çeliker; Çelen Özkaynak; Erol Atakan; Selen Necat; Fikri Toros; Mustafa Erk; İsmail Sayı; Asım Dedezade; Metin Yalçın; Necdet Ergün; Saber Andır; Arsen Angı; Mehmet İsmet Demirağ; Mehmet Gökçebel; Enver Haskasap

Mağusa:
Erhan Bolkan; Mustafa Genç; Semral Erel; Salahi Serakıncı; Ozan Dağlı; Hasan Kutlu İnce; Vargın Varer; Ramazan Gündoğdu: Ahmet Noyan; Hüseyin Kayalp; Kutlu Eyüpoğlu

Girne:
İsmail Reha Arar; Seda Yavaş; Serhan Kombos; Ali Şah; Aziz Limasollu; Hüseyin Kemaler; Özlem Özbekoğlu; Kamil Çağra; Mehmet Eziç, Asım Vehbi

Kıbrıs Türk Ticaret Odası (KTTO) ve Türk Ekonomi Bankası (TEB) işbirliğinde düzenlenen 2’nci Girişimcilik Zirvesi bugün Kıbrıs Türk Ticaret Odası Konferans Salonu’nda yüksek katılımda gerçekleştirildi. KTTO Başkan Yardımcısı Seda Yavaş ve TEB KKTC Bölge Alan Müdürü Tevfik Bülent Şatıroğlu’nun açılış
konuşmalarıyla başlayan etkinlikte, Toros Group of Companies Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Toros “KKTC’de Girişimci Olmak”; TEB Girişim Bankacılığı Danışmanı Adnan Şahsuvaroğlu “21. Yüzyılda Nasıl Girişimci Olunur?” konularında konuşma yaptı. Zirve, KTTO ve TEB İşbirliği Protokolü’nün İmzalanmasının ardından TEB Girişim Bankacılığı Müdürü İbrahim Coşkuner “Girişimcilerin Finansmana Erişimi ve Finansal Destekler” konulu konuşmasıyla devam etti. Ardından, Metgin Limited Direktörü Engin Yeşilada ve Fırsat Kıbrıs Direktörü Burcu Tokar’ın başarılı girişimci hikayeleri anlatmasıyla zirve sona erdi.

TEB KKTC Bölge Alan Müdürü Tevfik Bülent Şatıroğlu da açılışta yaptığı konuşmada, girişimcilik kavramının tarihinden ve girişimciliğin öneminden bahsetti. Şatıroğlu ülkedeki girişimcilikle birlikte refahın da artacağını anlattı.

Saygılarımızla,
Dr. Günay Çerkez
Başkan

Bu yıl altıncısı hazırlanan 2013-2014 Rekabet Edebilirlik Raporu, bugün (21 Şubat 2014 Cuma) Lefkoşa’da Kıbrıs Türk Ticaret Odası Konferans Salonunda düzenlenen “Kuzey Kıbrıs Rekabet Edebilirlik Forumu”nda kamuoyu ile paylaşıldı. Siyaset, iş dünyası, sivil toplum kuruluşları, sendikalar, akademi ve medya temsilcilerinin katılımıyla düzenlenen etkinlikte Başbakan Özkan Yorgancıoğlu ve Maliye Bakanı Zeren Mungan da birer konuşma yaptı.

Etkinlik, Kıbrıs Türk Ticaret Odası Başkanı Günay Çerkez’in konuşmasıyla başladı. Günay Çerkez böylesine önemli ve kapsamlı bir projenin, tam altı yıl boyunca hiç aksatmadan yürütülüyor olmasının Kıbrıs Türk Ticaret Odası’nın geldiği aşamanın önemli bir göstergesi olduğunu söyledi. Rapordan alıntı yaparak,“işletmelerin iş yaparken karşılaştıkları en önemli problemlerin başında verimsiz devlet bürokrasisi ve siyasi/politika istikrarsızlığıdır. Bu sorunların çok büyük bir oranı Kıbrıs sorunundan kaynaklanan izolasyonlarla ilgili dış kaynaklı sorunlar değildir. Bunlar tamamen kendi iç sorunlarımızdır ve halledilmeleri de bizlerin iradesindedir” diye konuşan Çerkez, bir sorunun çözülmesinin yarısı, onu teşhis etmek; diğer yarısı ise onu çözmek için adım atmak dedi. “Kıbrıs sorunundaki gelişmeleri de göz önünde bulundurarak, bu şartların oluşabilmesi için acilen adımlar atmak gereklidir” diyen Çerkez, siyasi odaklı bir ekonomi yerine ekonomi odaklı bir siyasete şiddetle ihtiyaç duyulduğunun altını çizdi. Görüşmelerin yeniden başlamış olmasını büyük bir memnuniyetle karşıladıklarını belirten Ticaret Odası Başkanı, “Hem Sayın Cumhurbaşkanımızın hem de Kıbrıslı Rum lider Sayın Anastasiades’in liderliklerini sergilemelerini ve halklarını çözüme hazırlamalarını şiddetle diliyoruz” dedi. Dünya rekabet edebilirlik sıralamasında Güney Kıbrıs’ın 58’ci bizim ise 118’inci sırada olduğumuzu vurgulayan Çerkez, “Kıbrıs Türk ekonomisi ile Kıbrıs Rum ekonomisini yakınlaştırmak amacıyla bu çabaların hemen başlaması ve katkıların hemen realize edilmesinin önemin bir kez daha dikkatinize getirmeyi en önemli görevim olarak addediyorum” diye konuştu.

Konuşmaların ardından raporun lansmanına geçildi. Doç. Dr. Mustafa Besim ve Yrd. Doç. Dr. Kamil Sertoğlu tarafından hazırlanıp sunulan rapor büyük ilgi gördü. Rapora web sitemizden ulaşabilirsiniz.
TAK’ın etkinlikle ilgili haberi için tıklayınız

Kıbrıs Türk Ticaret Odası, elektrik sorununa ilişkin ilgisini sürdürmekte ve bu yönde çalışmalar yapmaya devam etmektedir. Bugün elektrik fiyatlarına yapılan zamların üzerinden iki ay geçmesine rağmen halen elektrik soruna kalıcı çözümler getirmeye yönelik hiçbir adım atılmamıştır.

Elektrik sorunu ile ilgili gelinen durumu değerlendiren KTTO Meclisi, Mustafa GENÇ, İsmail SAYI ve Metin YALÇIN’dan oluşan bir komite kurmuş ve bu komite KIB-TEK Yönetim Kurulu ve EL-SEN Yönetim Kurulu ile görüşmelerini takiben elde ettiği bulgu ve görüşleri kamuoyu ile paylaşılmaya karar vermiştir.

Soruna kalıcı çözüm bulunmaz ise bedelini yine biz ödeyeceğiz

KIB-TEK’in gelmiş geçmiş tüm hükümetlerin popülist ve günü kurtarmaya dönük davranışları nedeniyle ciddi sorunlarla karşı karşıya olduğu bilinen bir gerçek olmakla birlikte, asıl sorgulanması gereken ekonomik sektörlerin ve hane halkının yüksek tarifelerden enerji tüketmesinin nedenleri olmalıdır. Ülkede daha düşük maliyetlerde elektrik tüketmek ve gerek mali gerekse idari olarak sürdürülebilir bir yapıda olmayan KIB-TEK’te yaşanan sorunların çözümüne katkı koymak isteyen herkesin kamuoyunu bilgi kirliğinden kurtarıcı, karar vericileri doğru uygulamalar için cesaretlendirici bir kamuoyu desteği yaratmak adına çaba göstermesi gerekir.

Kıbrıs Türk Ticaret Odası olarak buna öncülük ederek KIB-TEK Yönetimi ve EL-SEN ile temaslarda bulunarak mevcut durum tespiti ile ilgili doğru bilgileri alıp kamuoyu ile paylaşmayı kendimize bir görev edindik. Bu anlamda ulaşmış olduğumuz önemli bulguları kamuoyunun bilgisine getirmek istiyoruz.

KIB-TEK’in elektrik üretim maliyetleri çok yüksektir

Ülkedeki elektrik üretimi yüzde yüz fuel oil’e bağlı bir yapı üzerine kurulmuştur ve üretim maliyeti fuel oil fiyatlarında ve dolar kurundaki artışa paralel olarak değişmek zorundadır. Fuel oil 2009 yılından bu yana yüzde 248, dolar kuru ise yüzde 33 artarken, elektrik tarifelerinde siyasi amaçlar uğruna sadece ortalamada yüzde 45 oranında bir artış gerçekleşmiştir. Ayrıca 240 gün kredili fuel oil alışı toplam fuel mal oluş fiyatını nerdeyse ikiye katlamıştır. Dolayısıyla, 2009 yılından itibaren fuel oil fiyatlarında ve dolar kurunda yaşanan yüksek seviyedeki artışlara ve çok yüksek faizlerle kredili alış için ne tedbir alınmış ne de elektrik tarifelerinde orantılı bir artış gerçekleştirilmediğinden, KIB-TEK 4 yıl zararına elektrik satışı yapmıştır. Ülkemizdeki üretim maliyetleri Eylül 2013’te 55 kuruş olarak hesaplanırken Güney Kıbrıs’ta Temmuz 2013’te uygulanan konut tarifesi 36.4 kuruş, Türkiye’de ise uygulanan konut tarifesi Haziran 2013’te 35.7 kuruş seviyelerinde idi. Bu da açıkça göstermektedir ki KIB-TEK’in elektrik üretim maliyetleri bize en yakın iki ülkeye kıyasla çok yüksek ve kabul edilebilir fiyatların çok üstündedir.

KIB-TEK alacaklarını tahsil edememiş, finansman temini için sürekli borçlanmıştır

KIB-TEK bu sürede maliyetlerinin altında satış yapmaya devam ederken, üstüne üstlük sattığı elektriğin parasını bile tahsil edememiş, finansman açığından dolayı sürekli olarak çok yüksek kredi faiz oranları üzerinden borçlanmıştır. Özellikle, Türk Petrolleri ile 4 Haziran 2012 tarihinde imzalanan antlaşmada 240 gün vadeli ve peşin ödemeli opsiyona kıyasla dolar bazında yüzde 78 daha pahalı fiyat opsiyonu seçilerek akaryakıt temin edilmesi üretim maliyetlerinde yadsınamaz artışların oluşmasına neden olmuştur.

Özellikle mevcut koşullarda 157 milyon TL tutarında olan kamu, belediyeler ve özel bütçeli kurum ve kuruluşlardan olan alacakların kısa vadede tahsil edilmesi büyük önem arz etmektedir. Bu borçların ödenmesi için Hükümetin önerdiği 0-120 ay (10 yıl) çok uzun olduğundan konuya çözüm getirmekten çok uzaktır. Birikmiş borçlarının yaratmış olduğu faiz yükü ile kurumun finansmana erişimindeki risk oranının yüksek olması bir taraftan maliyetlere olumsuz etki yaparken, KIB-TEK’in mali yapısını daha kırılgan bir hale getirmiştir.

Ek 1’de bilgilerinize sunulan tablodan da görülebileceği gibi 2013 yılı Eylül ayı itibariyle 55 kuruş olan elektrik kilovat saat ücretinin 41 kuruşunu akaryakıt ve finansman maliyetleri oluşturmaktadır. Çok yüksek seviyelerde olan bu maliyet özellikle finansman yükünden kaynaklanmakta ve bu maliyetin aşağıya çekilememesi durumunda yüksek fiyatla elektrik üretilmesine devam edileceği kesindir.

Daha verimli üretim için gerekli yeni teknolojik altyapı yatırımları yapılmamıştır

KIB-TEK düşük verimli buhar türbinleri ile üretim yapmaya devam ederken, özellikle mali anlamda yaşanan sıkıntıların da etkisi ile daha verimli üretim için gerekli yeni teknolojik altyapı yatırımlarını yapamamış, maliyetleri artarken verimliliği çok düşük seviyelerde kalmıştır. Örneğin, uzaktan erişimli akıllı sayaçların tüm abonelerde kurulumu sağlanamamıştır. Bu durum kayıp kaçağı önlemede ve gerekli bakım çalışmalarının yapımında büyük sıkıntılar yaşanmasını getirmiştir. Hâlbuki enerji üretimi ve temini teknolojik yeniliklerle doğrudan bağlantılı olan bir sektördür ve özellikle elektrik üretiminde yüksek teknolojiden yararlanılması gerekmektedir.

Personel giderleri kurumun mali yapısının kaldıramayacağı kadar yüksektir

2009-2013 yılları arasında KIB-TEK’in personel giderlerinin toplam üretim maliyetleri içerisinde payı yüzde 12 ile yüzde 25 seviyeleri arasında değişiklik göstermiştir. Dünya örneklerine bakıldığı zaman, sermaye-teknoloji yoğun bir üretim şekli olan enerji üretiminde personel giderlerinin toplam üretim içindeki payı yüzde 5 ile yüzde 7 arasında seyretmektedir. Dolayısıyla, KIB-TEK’in personel giderleri kurumun mali yapısının kaldıramayacağı kadar yüksektir.

Bütünlüklü bir yapılanmanın gerekleri yerine getirilememiştir

KIB-TEK’te çağdaş işletme kuralları yerine siyasi ihtiyaçlar ve menfaatlerin gözetildiği bir işletme anlayışı hâkim olmuş, daha düşük maliyetlerle daha kaliteli ve kesintisizi enerji üretim ve arzı için bütünlüklü bir yapılanmanın gerekleri yerine getirilememiştir. Hiç kuşku yok ki; bu durumun ülke yönetimindeki genel zafiyetinden soyutlanması mümkün değildir.

Yukarıda yapılan tespitler ışığında yakın zamanda yapılan zammın ne kurumu kurtarmaya yeteceği ne de elektrik üretim ve tüketim maliyetlerinin düşürülmesine kalıcı bir çözüm getireceği aşikârdır. Kıbrıs Türk Ticaret Odası’nın hükümetten esas beklentisi elektrik enerjisi ile ilgili ivedilikle kapsamlı ve kalıcı önlemler almasıdır. Kıbrıs Türk Ticaret Odası olarak, bu kapsamdaki önerilerimiz aşağıda sunulmaktadır.

1. Elektrik üretim maliyetlerinin düşürülmesi ve rekabet edebilir seviyelerde fiyatlandırılması için gerekli düzenlemeler yapılmalıdır.
2. Elektrik arzı çeşitlendirilerek arz güvenliği sağlanmalıdır. Bu kapsamda özellikle alternatif enerji üretim şekillerinden faydalanılması için gerekli çalışmalar yapılmalıdır.
3. KIB-TEK’in mevcut alacaklarının tahsilatının sağlanması ve borçlarının daha uygun faiz oranlarında yapılandırılması için düzenlemeler yapılmalıdır. Alacakların tahsilatının 10 yıl gibi sürelerde değil 1-2 yıl gibi çok kısa sürelerde sağlanması veya devletin bu borçlar için kaynak yaratarak, kurumdaki kara deliği kapatması için gerekli düzenlemeler yapılmalıdır.
4. Bağımsız bir Enerji Piyasası Üst Kurulu kurulmalıdır. Bu kurum piyasayı denetleyici ve düzenleyici olmalıdır.
5. KIB-TEK’in mevcut batık haliyle kısa dönemde özelleştirilmesinin gerekli talep olmayacağından ticari olarak başarılı olması mümkün değildir. Şimdiki KIB-TEK yapısı ikiye ayrılarak üretim ve iletim yeniden yapılandırılırken, dağıtım ve tahsilat ile diğer hizmetler ayrıştırılarak en erken bir zamanda özelleştirilmelidir. Öncelikli olarak kurumun finansman sorununun çözülmesi ve yönetimin siyasetten arındırılarak, konusunda uzman kişilerden oluşacak bir yönetim anlayışı ile yeniden yapılandırılması ve bunu takiben de düze çıkarılması için gerekli düzenlemelerin yapılması gerekmektedir.
6. Dağıtım ve tahsilatın özelleştirilmesinin tekel yaratacağı argümanı doğru değildir. Çünkü en kötü tekelleşme hükümetin kontrolünde olan tekelleşmedir ki şimdiki durum budur.
7. Elektrik sistemimizin Türkiye ve Güney ile bağlantılı olması için gerekli çalışmalar yapılmalıdır.
8. Ülke gerçekleri ile kurumun mali yapısı göz önünde alınarak toplam maliyetler içerisinde personel giderlerinin payının yüzde 7’yi geçmemesi sağlanmalıdır.

EK 1: Kilovat saat (kws) elektrik üretim maliyeti

Kıbrıs Türk Ticaret Odası Başkanı Günay Çerkez, İsveç Büyükelçisi Klas Gierow’in Oda’ya ziyareti sırasında, Akdeniz’deki hidrokarbon yataklarından çıkacak olan gazın Kıbrıs’ta bulunacak olan bir çözümde katalizör rolü oynayacağını söyledi ve çözümün bir an önce gerçekleşmesinin önemine işaret etti.

İsveç Büyükelçisi Klas Gierow, 22 Ocak 2014 Çarşamba günü Odamıza ziyarette bulundu. Ziyarette, Downer’in Güvenlik Konseyi’ne yapacağı bilgilendirmeyi herkesin merakla beklediğini söyleyen Gierow, liderler arasındaki ortak deklarasyon konusunda Çerkez’in görüşünü sordu. Çerkez, bu konunun bir an önce çözülüp adım atılmasının aciliyetine vurgu yaptı. Çerkez, Anastasiades’in seçildiği Şubat 2013 yılında beklentilerin çok yüksek olduğunu ama bu beklentilerin karşılanmadığını anlatarak, Anastasiades’in tıpkı Milli Konsey gibi bir yeni bir oluşum kurarak sürecin hızını ayarlama niyeti içinde olduğunun görüldüğünü söyledi.

Akdeniz’deki hidrokarbon yataklarından çıkacak olan gazın Kıbrıs’ta bulunacak olan bir çözümde katalizör rolü oynayacağını söyleyen ve çözümün bir an önce gerçekleşmesinin önemine işaret eden Çerkez, yapılan bütün değerlendirme ve araştırmaların gazın Türkiye üzerinden borularla taşınması seçeneğinin en mantıklı ve olası seçenek olduğunu gösterdiğini vurguladı.

Gierow da Çerkez’e katılarak Kıbrıs sorununun çözülmesiyle Kıbrıs ve Türkiye’yi ilgilendiren birçok sorunun da kendiliğinde ortadan kalkacağını söyledi. Anastasiades’in Londra LSE’de yaptığı konuşmayı hatırlatan Büyükelçi Anastasiades’in de sorunun bölgesel boyutuna işaret ettiğini söyledi. Gierow, hem siyasi sürecin hem de sivil toplumun bu yöndeki faaliyetlerinin önemine binaen toplumların çözüme hazırlanmasının önemini vurguladı.

Türkiye Konfederasyonlar Topluluğu Kıbrıs Türk insanları ile işbirliğine hazır

Türkiye Konfederasyonlar Topluluğu Genel Başkanı Nezaket Emine Atasoy ve beraberindeki heyet, içinde bulunduğumuz hafta Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne bir dizi ziyaret gerçekleştirdi. Bu ziyaretler çerçevesinde Kıbrıs Türk Ticaret Odası’nı da ziyaret eden heyet, hükümet, muhalefet, basın ve sivil toplum örgütlerinin ortak bir amaç doğrultusunda hep beraber hareket etmelerinin ve çalışmalarının önemini vurguladı ve Kıbrıs Türk Ticaret Odası’na güç birliği teklifinde bulundu.

Toplantıda sözü alan Kıbrıs Türk Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Günay Çerkez, Türkiye Konfederasyonlar Topluluğu’na ziyaretleri için teşekkür ederek, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ndeki ekonomik ve siyasi yapı hakkında bilgi verdi. Özel sektöre gerekli önemi vermenin ve özel sektörün önünü açmanın önemini vurgulayan Günay Çerkez, yenilenebilir enerjiler ve agro-turizm potansiyelinden bahsetti.

Nezaket Emine Atasoy ise KKTC’nin kendileri için öncelikli bir konu olduğunu, KKTC’ye uygulanan haksız ambargoların kalkması için yaptıkları görüşmelerde bunu gündeme getirdiklerini anlattı. Yapılacak yatırımlarla bu ambargoların kalkabileceğini ve ekonomik sektörün önünün açılabileceğini anlatan Atasoy, Türkiye’den ve yurt dışından yatırımcıların KKTC’ye getirilip, ilgili konularda formlar düzenlemede katkı yapmaktan mutluluk duyacaklarını söyledi.